Home

Neolitycznych monumentów nie budowano z kamieni, lecz rzeźbiono bezpośrednio w litej skale. Rzeźbienie monumentów neolitycznych, odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Rzucające się w oczy podobieństwa wyrzeźbień wielu monumentów kamiennych, widoczne na całym świecie, jednoznacznie wskazują na podobny czas, w którym musiały zostać wykonane. Wszystkie rzeźby skalne, wymienione na stronie, zostały wykonane ok. 2600–2200 p.n.e.

Okres zniszczeń

Neolityczne imitacje murów

Prawdopodobnie wszystkie struktury neolityczne na świecie, były wyskrobywane i rzeźbione w litej, najczęściej macierzystej skale, w okresie ok. 2600–2500 p.n.e. Później, ok. 2500–2400 p.n.e., monumenty architektoniczne przerzeźbiano mozaikami imitującymi bloki, głazy, kamienie i cegły. Jednym ze skutków owych przerzeźbień jest „mur, który nie jest murem”, lecz wymozaikowaną, monolityczną ścianą skalną, zniwelowaną uprzednio w pionie.

Być może jedną z trudności, na jakie napotykamy od tak dawna, w interpretacji monumentów neolitycznych – jest „mur jako mozaika”, jako wymozaikowana w imitację kamiennego muru ściana z litej skały. Prawdopodobnie wszystkie ściany skalne monumentów neolitycznych na świecie powstawały (2600–2500 p.n.e.), przez niwelację litej skały w pionie i były mozaikowane bądź gładkie, zaś murów z osobnych kamieni – w owym czasie – w ogóle nie wykonywano. Łatwiej było wyskrobać, wyrzeźbić ścianę w litej – bardziej miękkiej wówczas – skale, niż wyskrobywać każdy głaz z osobna i budować z nich mur.

Cóż to jest mozaika imitująca wielkie głazy lub mniejsze kamienie? Otóż, kiedy widzimy mur wykonany w epoce miękkich skał, jak np. jakikolwiek mur w Machu Picchu, w Sacsahuaman koło Cuzco, w Baalbek, w Karnaku, Luksorze, Edfu, czy fragment Muru Hadriana, oddzielającego rzekomo Szkocję od Anglii, widzimy po prostu mur – czyli strukturę wzniesioną, zbudowaną z kamieni. Tymczasem jest to ściana, struktura wyskrobana i wyrzeźbiona w litej skale związana integralnie z podłożem skalnym (ang.: bedrock), i wymozaikowana we wzór imitujący kamienie lub duże głazy. A więc niejako kluczem do świata epoki miękkich skał jest „mur, który nie jest murem”, lecz monolityczną, wymozaikowaną ścianą skalną, łudząco przypominającą ścianę zbudowaną z kamieni.

Na licznych neolitycznych strukturach architektonicznych, jak choćby w wielu miejscach piramid w Gizie i cyklopowych ścianach w Sacsahuaman i Ollantaytambo w Peru (gdzie mozaika imitująca głazy jest płytko wydrążona), gołym okiem widać, że „głazy” łączą się z sobą, stanowiąc jedną gigantyczną ścianę skalną. Owe płytko wyrzeźbione obrysy rzekomych kamiennych głazów, ujawniają jedynie mozaikę kamienną. I taka jest reguła odnosząca się do niemal wszystkich monumentów architektonicznych epoki miękkich skał, na całym świecie – zamiast kamieni, głazów, bloków skalnych, kładzionych jeden na drugim, murowanych ścian i wszelkich innych konstrukcji budowanych, wznoszonych przez człowieka – jest mozaika – wyrzeźbiona, wydrążona w litej skale, w monolicie skalnym.

Dlaczego rzeźbiono mozaikę imitującą bloki skalne?

Złoty, boski okres gładzony był zapewne interpretowany jako czas wielkiej przychylności bogów, którzy zmiękczyli wszystkie kamienie na świecie, umożliwiając ludziom rzeźbienie pałaców, zamków, domów i mieszkań wprost w skałach – bez potrzeby uciążliwego ich budowania.

Okres zniszczeń. Interpretacja ludzi Europy, Egiptu i reszty świata była prawdopodobnie jednoznaczna: oto bogowie ukarali ludzi za grzechy i uniemożliwili im wykończenie wspaniałych pałaców, zamków i domów, które pozwolili im dotychczas wyrzeźbić w skałach. Mało tego – bogowie kazali ludziom to wszystko zniszczyć. Ludzie przystąpili więc do niszczenia, w obawie kolejnego gniewu bogów. Od około 2500 lat p.n.e. zaczyna się oszpecanie i niszczenie, niemal wszystkich neolitycznych monumentów na świecie, rzeźbą imitującą bloki skalne, głazy i kamienie. Zniszczenia rzadko były wykonywane chaotycznie. Najczęściej wykonywano je planowo. Monumentów nie niszczono całkowicie, lecz przeważnie częściowo – tak aby bogowie widzieli, który obiekt i jak został zniszczony. Gdyby np. cały posąg zniszczono kompletnie, to bogowie nie wiedzieliby, co zostało zniszczone i cała praca nie miałaby sensu. W ten sposób, znakomita większość neolitycznych monumentów, rozsianych po całym świecie, ocalała i zachowała się w dobrym na ogół stanie.

Imitacje bloków skalnych, głazów i kamieni rzeźbiono (w okresie zniszczeń) po to, aby pokazać bogom, że monumenty zostają niszczone zgodnie z ich wolą.

Okres gładzony – okres trwający ok. 3200–2500 p.n.e. Tę datę otrzymujemy na podstawie badań naczyń z twardych skał w Egipcie, które były ręcznie obrabiane kamiennymi rylcami, od ok. 3200 lat p.n.e, do 2500 lat p.n.e. Natomiast monumenty rzeźbione w monolitycznych skałach, zaczynają powstawać od ok. 2600 lat p.n.e. i kończą się ok. 2500 lat p.n.e. Datę tę otrzymujemy na podstawie datowania Piramidy Cheopsa, Chefrena i innych piramid w Egipcie. Księżyc wchodzi na orbitę geostacjonarną ok. 2600 lat p.n.e. Około 2600 lat p.n.e. skały zmiękły na tyle, że z łatwością można było rzeźbić monumenty w monolitycznych skałach jak np. piramidy, zamki, katedry i obeliski. Wszystkie monumenty neolityczne były pierwotnie (ok. 2600–2500 p.n.e.), rzeźbione w monolitycznych skałach „na gładko”, tzn. niejako normalnie.  Rzeźby gładzone. Chociaż rzeźby gładzone pojawiają się ok. 3200 lat p.n.e., wraz z pierwszymi naczyniami z twardych kamieni, to okres rzeźbienia monumentów w naturalnych formacjach skalnych, przypada na lata ok. 2600–2500 lat p.n.e.

Okres zniszczeń. Okres trwający ok. 2500–2400 lat p.n.e. Około 2500 p.n.e. skały stały się jeszcze bardziej miękkie – tak bardzo, że niemożliwa stała się obróbka kamienia w sposób gładzony, normalny. Okres ten wyróżnia się tym, że na dotychczasowych monumentach pojawiają się wyrzeźbienia, mające najczęściej charakter niszczący lub oszpecający. Niezliczone monumenty okresu rzeźb gładzonych, były niszczone lub oszpecane nowymi, charakterystycznymi wyrzeźbieniami, imitującymi bloki skalne, głazy i kamienie.

Przerzeźbienia okresu zniszczeń. Są to wyrzeźbienia w litej skale, wykonane najczęściej na gładzonych monumentach z okresu ok. 2600–2500 p.n.e. – imitujące bloki skalne, głazy lub kamienie. Wyrzeźbienia te, charakterystyczne dla epoki miękkich skał, zaczęły pojawiać się od około 2500 lat p.n.e., i skończyły się ok. 2400 p.n.e. Przerzeźbienia okresu zniszczeń, do złudzenia przypominają mury, ściany, domy, ruiny zabudowań mieszkalnych, lub inne struktury kamienne „zbudowane” z poszczególnych bloków skalnych, głazów lub kamieni.

Mozaiki imitujące bloki skalne i kamienie

1. 2. 3. 4. 5. 6.

1. Western Wall Tunnel, Jerozolima, Stare Miasto, Izrael. 2009 r. Długość tunelu: 500 m. Skała wapienna. Czyżby do wydrążonego w litej skale tunelu transportowano duże bloki skalne, aby wyłożyć nimi kamienne ściany tunelu? Oczywiście, że nie. Tunel został wydrążony w litej skale i nie było potrzeby wykładania ścian i stropów blokami skalnymi i kamieniami. Otóż pierwotnie, ok. 2600–2500 p.n.e., tunel został wyrzeźbiony w sposób gładzony, tzn. bez żadnych mozajek imitujących głazy, bloki lub kamienie. Następnie, w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e., gładzone ściany, stropy i podłogi tunelu zostawały, wręcz maniakalnie, przerzeźbiane mozaikami imitującymi głazy, bloki lub kamienie. I tak było niemal w całym ówczesnym świecie. Creative Commons Autor: acroll   2. 3. Cytadela Dawida, Jerozolima, Izrael. 2009 r. Bloków skalnych nie ma. Monumenty z III tysiącl. p.n.e. były rzeźbione w naturalnych formacjach skalnych, pierwotnie na gładko, ok. 2600–2500 p.n.e. Zaś w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e., zostawały przerzeźbiane często mozaiką imitującą bloki, głazy lub kamienie. Neolityczny znak mierniczy w kształcie długiego ceownika, również wskazuje na III tysiącl. p.n.e. Creative Commons Autor: Alan Cordova   4. Jelenia Góra, Polska. Neolityczny monument, wyrzeźbiony w monolitycznej skale, w podobnym czasie, co Piramida Cheopsa w Egipcie. Oszpecające sylwetkę monumentu wyrzeźbienia imitujące bloki skalne zostały wykonane po to, aby bogowie widzieli, że ludzie niszczą to, co kazali im zniszczyć. Mozaikę imitującą bloki skalne, rzeźbiono w pierwotniej gładzonej rzeźbie monumentu. Podobnie rzeźbiona była mozaika imitująca bloki skalne na pierwotnej, gładzonej powierzchni Piramidy Cheopsa i Chefrena.  5. Tyr (obecny Sur), Liban. 2008 r. Skała wapienna. Neolityczny monument ewidentnie został wyrzeźbiony w monolitycznej skale – nie zaś „zbudowany”. Bloków skalnych nie ma. Zamiast bloków skalnych, są jedynie wydrążone w skale obrysy imitujące bloki. Uważa się, że monument jest rzymskim aweduktem „zbudowanym” w I w. Creative Commons Autor: spdl_n1   6. „Twierdza Inków” w Sacsahuaman, Peru. Około 2500 lat p.n.e., w trzech gigantycznych ścianach skalnych wyryto piękną mozaikę imitującą wielkie głazy, która łudzi do dziś, że są to „mury zbudowane ze ogromnych, ściśle dopasowanych głazów”. Otóż nie są to głazy, lecz mozaika imitująca wielkie głazy. Kiedy robotnicy usunęli trawę w kilku miejscach (w 2006 roku), okazało się, że „tkwiące w trawie głazy” – nimi nie są. Niemal wszystkie „głazy” w Sacsahuaman są integralną częścią naturalnego podłoża wapiennej skały, która ok. 2600–2500 lat p.n.e. została zniwelowana, wyrzeźbiona i wymozaikowana w cudowną mozaikę cyklopową, imitującą wielkie głazy. Podobnie jest ze wszystkimi piramidami w Egipcie, Sudanie, Ameryce Środkowej, Europie i Azji, które także nie zostały „zbudowane”, lecz wyrzeźbione w skalnych górach lub wzniesieniach. Zamiast bloków skalnych, głazów lub kamieni, jest tylko mozaika wyryta kamiennym, miedzianym lub brązowym rylcem. Creative Commons Autor: sancho_panza   

1.  2.  3.   4.   5.   6.  7.

1. Sacsahuaman, Cuzco, Peru. 2004 r. Kolosalne rzeźby wykonane w monolitycznej skale wapiennej. Piękna mozaika cyklopowa, wyrzeźbiona pierwotne na gładko (2600–2500 p.n.e.), została w wielu miejscach przerzeźbiona późniejszą mozaiką imitującą kamienie, 2500–2400 p.n.e. Creative Commons Autor: ethanlindsey   2. Świątynia Słońca, Machu Picchu, Peru. Struktury kamienne widoczne na zdjęciu nie zostały „zbudowane”, lecz wyrzeźbione w monolitycznej skale granitowej. Niedokończone mozaikowanie ściany, widoczne po prawej stronie zdjęcia – ujawnia brak bloków skalnych. W okresie gładzonym, ok. 2600–2500 p.n.e., wszystkie monumenty neolityczne były rzeźbione, szlifowane na gładko, tzn. bez żadnych mozajek imitujących głazy, bloki lub kamienie. Później (ok. 2500–2400 p.n.e.), następowały pierwsze, płytkie wyżłobienia mozajek imitujących bloki skalne, głazy lub kamienie. Do końca epoki miękkich skał, (ok. 2400 p.n.e.), mozaiki stawały się coraz drobniejsze, zaś zarysy mozajek ciągle pogłębiano – prawdopodobnie dla zabawy, dla przyjemności.  3. Cáceres, Hiszpania. 2006 r. Mozaika imitująca bloki i kamienie wyrzeźbiona w pierwotnej, gładzonej rzeźbie neolitycznych domów i ulicy. Creative Commons Autor: Antonio Martínez   4. Zamek San Felipe del Morro. Portoryko. W miejscu pierwotnej, gładzonej rzeźby całego monumentu, rzeźbiono, niejako wypalano, nową mozaikę imitującą bloki skalne i kamienie. Na zdjęciu: niedokończone wypalanie (celtem) mozaiki, imitującej bloki skalne, w pierwotnej, gładkiej powierzchni monumentu. Creative Commons Autor: Oquendo   5. Zamek San Felipe del Morro. Początki przerzeźbień gładzonej powierzchni ścian monumentu – rzeźbą imitującą bloki skalne i kamienie. Creative Commons Autor: ZacharyTirrell   6. Zamek San Felipe del Morro. Niedokończone rzeźbienie mozaiki imitującej bloki skalne, w pierwotnej gładkiej powierzchni monumentu. Creative Commons Autor: ZacharyTirrell   7. Akropol Ateński, Ateny, Grecja. 2009 r. Czyżby duże bloki skalne zostały ułożone na gładkiej drodze? Nic podobnego. Jest to niedokończona niwelacja drogi w monolitycznej skale wapiennej. W okresie zniszczeń, nie zniwelowane fragmenty drogi (nieco wyższe od zniwelowanego terenu), zostały wymozaikowane w imitację bloków. Uważa się, że monumenty na Akropolu „wzniesiono” w V w. p.n.e. Creative Commons Autor: xiquinhosilva  

1.     2.     3.     4.     5.    6.

1. Funchal, Madera. Portugalia. 2006. Niedokończone rzeźbienie mozaiki imitującej bloki skalne, w pierwotnej, gładkiej powierzchni monumentu. Niemal wszystkie monumenty skalne, z epoki miękkich skał, były początkowo, 2600–2500 p.n.e., wyrzeźbione na gładko. Następnie, w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e., monumenty zostawały przerzeźbiane mozaikami imitującymi bloki, głazy, kamienie lub cegły. Creative Commons Autor: luisvilla   2. Lanzarote, Wyspy Kanaryjskie, Hiszpania. Bazalt. Niedokończone rzeźbienie mozaiki (od prawej strony monumentu), imitującej bloki skalne, w pierwotnej, gładkiej powierzchni monumentu.  3. Narni, Włochy. 2006. Pierwotnie (2600–2500 p.n.e.), powierzchnie ścian były rzeźbione na gładko – ściana różowa. Następnie (2500–2400 p.n.e.), zostawały przerzeźbiane (metodą wypalania celtem) mozaikami imitującymi bloki skalne, głazy, kamienie lub cegły. Na ścianie różowej, widoczne są początkowe wyrzeźbienia imitujące bloki skalne. Gdyby cała ściana została podobnie wyrzeźbiona, sprawiałaby wrażenie ściany „zbudowanej ze skalnych bloków”, a tak widzimy, że całość jest wyrzeźbiona w litej skale. Creative Commons Autor: ho visto nina volare   4. Trevi, Włochy. 2006. Pierwotnie (2600–2500 p.n.e.), powierzchnie ścian były rzeźbione na gładko – ściana po prawej stronie. Następnie (2500–2400 p.n.e.), zostawały przerzeźbiane mozaikami imitującymi bloki skalne, głazy, kamienie lub cegły. Po prawej stronie widoczne są początkowe wyrzeźbienia imitujące bloki skalne. Gdyby cała ściana została podobnie wyrzeźbiona, sprawiałaby wrażenie ściany „zbudowanej ze skalnych bloków”. Creative Commons Autor: ho visto nina volare   5. Akwedukt w Queretaro. Środkowy Meksyk. Monument architektoniczny wyrzeźbiony w długim grzbiecie górskim. Monument ma 74 łuki. Maksymalna wysokość – 23 m; długość 1280 m. Charakter wyrzeźbień w skale bazaltowej, wskazuje na epokę miękkich skał. Widoczne, wypalone mozaiki imitujące bloki skalne i kamienie – w pierwotnej, gładkiej powierzchni monumentu. Okres zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e. Uwagę zwraca wielka, barwiona mozaika imitująca cegły (2500–2400 p.n.e.), która z pewnością nie jest zwykłą cegłą ceramiczną. Tak wielkich cegieł nie wypalano nigdzie na świecie. Uważa się, że ten słynny akwedukt powstał w okresie od 1726 do 1739.  6. Hampi, Indie. 2005 r. Granit. Okres gładzony i okres zniszczeń. Czyżby monolityczna wieża została ustawiona na fundamencie z bloków granitowych? Nic podobnego. Bloki widoczne na zdjęciu są jedynie mozaiką imitującą bloki – wykonaną w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e. I taka jest reguła dotycząca być może wszyskich monumentów kamiennych wyrzeźbionych w epoce miękkich skał: – zamiast budowli z bloków skalnych, głazów, kamieni lub cegieł – są tylko mozaiki je imitujące. Charakterystyczne, częściowo ślepe otwory okienne, w których zalegają nieusunięte pozostałości skalne, także wskazują na III tysiącl. p.n.e. Uważa się, że monumenty w Hampi pochodzą z XV w. Creative Commons Autor: Thejo    

1. 2. 3. 4.

1. Giza, Egipt. 2006 r. Okres gładzony i okres zniszczeń, 2600–2400 p.n.e. Pierwotna, gładzona rzeźba wapiennej ściany została częściowo przerzeźbiona mozaiką imitującą kamienie. Creative Commons Autor: Daveness_98   2. Stary Kair, Egipt. Wiele monumentów w Kairze zostało wyrzeźbionych w podobnym czasie, co piramidy w Gizie.  3. Guanajuato, Meksyk. 2008. Okres gładzony i okres zniszczeń, 2600–2400 p.n.e. Pierwotna, gładzona rzeźba bazaltowa, została częściowo przerzeźbiona wypalaną mozaiką imitującą kamienie. Creative Commons Autor: saguayo   4. Chiński Mur, Beijing. 2008 r. Bazalt. Okres zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e. Creative Commons Autor: jwalsh  

1.  2.  3.  4.

1. Awinion, Francja. 2005 r. Skała wapienna. Wypalane mozaiki na ścianach monolitycznych monumentów. Creative Commons Autor: cudmore   2. Chiński Mur, Simatai, Chiny. 2006 r. Creative Commons Autor: yewenyi   3. Teotihuacan, Meksyk. 2008 r. Wypalane mozaiki, w monolitycznych skałach bazaltowych, wykonywano dla zabawy. Uważa się, że początki Teotihuacan sięgają II w. n.e. Creative Commons Autor: neil alejandro   4. Kościół św. Wawrzyńca w Studzieńcu (woj. lubuskie), Polska. 2008 r. Wypalane mozaiki, w monolitycznej skale, wykonywano dla zabawy. Uważa się, że kościół „zbudowano” z kamienia polnego i rudy darniowej w XIII wieku. Creative Commons Autor: Skarabeusz   < Zamek ALMUÑÉCAR, Hiszpania. 2008 r. Wypalane mozaiki, w monolitycznych skałach, wykonywano dla zabawy.

Niemal wszystkie monumenty neolityczne na świecie, pozostały wyrzeźbione tymi dwoma sposobami

– rzeźbą gładzoną i rzeźbą okresu zniszczeń. Charakter wyrzeźbień monumentów skalnych, widoczny na całym świecie,

jednoznacznie wskazuje na podobny czas, w którym musiały zostać wykonane.

1.    2.   3.    4.

1. Elura, Indie. 2006 r. Niedokończona rzeźba ściany, imitująca mur zbudowany z bloków skalnych. Kolosalne rzeźby zostały wykonane w litej skale bazaltowej. Creative Commons Autor: danchitnis   2. Mur Hadriana, Szkocja. Okres gładzony i okres zniszczeń. Pierwotna, gładzona rzeźba granitowej ściany, została częściowo przerzeźbiona mozaiką imitującą bloki skalne. Creative Commons Autor: Alun Salt   3. Amfiteatr w Arles, Francja. 2008 r. Wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej. Pierwszymi wyrzeźbieniami okresu zniszczeń były najczęściej zarysy (imitacje) bloków skalnych. Następnie rzeźbiono imitacje kamieni. Dla zabawy. Uważa się, że amfiteatr „zbudowali” starożytni Rzymianie w I w. Creative Commons Autor: Dano   4. Piramida Borobudur, Jawa, Indonezja. 2007 r. Skała bazaltowa lub andezytowa. Zamiast bloków skalnych, są jedynie wydrążone w skale zamarkowania imitujące bloki. Gdyby bloki skalne, widoczne na zdjęciu, były osobnymi blokami, to nie mogłyby utrzymać się w takim układzie. Zaprawy murarskiej w piramidzie nie ma. Wysokość ok. 35 m, dł. boków: 118 m. Uważa się, że „budowla” powstała w VIII/IX w. Creative Commons Autor: Mark Joseph Lopez

1.       2.      3.

1. 2. Zamek Edo, Tokio, Japonia. 2008. Granitowy monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale i wymozaikowany w imitację dużych bloków. Monument został ewidentnie wyrzeźbiony w litej skale – a nie zbudowany. Gdyby monument (widoczny na zdjęciu) został zbudowany z bloków skalnych, to każdy blok musiałby leżeć na dobrze wypoziomowanej płaszczyźnie głazu znajdującego się pod nim. Creative Commons Autor: Shiny Things   3. Creative Commons Autor: K.Suzuki   3. Makieta w granitowym Zamku Nagoya, Japonia. 2008. Współczesne (niewłaściwe), wyobrażenia o „budowaniu” neolitycznych monumentów, których nigdy nie budowano. Creative Commons Autor: alphalead

Tego rodzaju wyrzeźbienia w monolitycznych skałach były absolutnie niemożliwe do wykonania w starożytności

i średniowieczu. Dlatego powinniśmy założyć, że epoka miękkich skał – rzeczywiście istniała.

Mozaiki imitujące kamienie

1.   2.   3.    4.   5.

1. Kościół św. Kevina, Glendalough, Irlandia. 2009 r. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale granitowej. Zamiast imitacji dachówek wyrzeźbiono tu wyjątkowo mozaikę imitującą kamienie. Uważa się, że monument „zbudowano” w średniowieczu. Creative Commons Autor: pietroizzo   2. Chichen Itza, Meksyk. 2008. Okres gładzony i okres zniszczeń. Gładkie kolumny zostały oszpecone mozaiką imitującą kamienie. Całość została wyrzeźbiona w monolitycznej skale wapiennej Creative Commons Autor: star5112   3. Chichen Itza, Meksyk. 2007. Wszystkie kolumny na świecie były rzeźbione pierwotnie na gładko. Później, w okresie zniszczeń – kolumny zostawały często rzeźbione wzorami imitującymi kamienie (na zdjęciu) lub cegły. Kolumny na zdjęciu powstały w wyniku niwelacji terenu skalnego. W tle Piramida Kukulkana. Uważa się, że pierwsze „budowle” w Chichen Itza zostały „wzniesione” około 700 r. Creative Commons Autor: Ruben Charles   4. Machu Picchu. 2008. Granit. Mozaikowany świat epoki miękkich skał. W Machu Picchu nie ma zaprawy murarskiej, ani żadnego innego spoiwa łączącego kamienie. Stosunkowo płytko wyrzeźbiona mozaika imitująca kamienie ujawnia, że mur nie jest murem, lecz rzeźbą wykonaną w granitowych monumentach. Nieco dalej widoczna jest podobna rzeźba, gdzie zarysy imitacji bloków skalnych i kamieni zostały wydrążone głębiej, co powoduje złudzenie „muru zbudowanego z głazów i kamieni”. Creative Commons Autor: xpectral   5. Efez, Turcja. 2006. Okres gładzony i okres zniszczeń. Monument, wyrzeźbiony w monolitycznej skale, oszpecony (po prawej stronie), rzeźbą imitującą kamienie. Creative Commons Autor: François & Marie

< Sudan. Świątynia w Kush. 2009 r. Okres gładzony i okres zniszczeń. Kamienie u spodu kolumn są rzeźbą imitującą kamienie. Na tego rodzaju kamieniach – w dodatku bez zaprawy – nie było możliwości ustawienia wysokich kolumn. Uważa się, że świątynia została „zbudowana” w XIV w. p.n.e.

1. Locmariaquer, Bretania, Francja. 2007. Skała granitowa. Creative Commons Autor: jez.atkinson   < Locmariaquer, Francja. 2009 r.  2. Kopaniec, Góry Izerskie, Polska. Granit. Imitacja kamieni wyrzeźbiona w naturalnym grzbiecie skalnym. Okres zniszczeń, ok. 2600–2400 p.n.e. Ściany te (wyrzeźbione pierwotnie na gładko), mają szerokość kilku metrów i wysokość od 1,5 do 5 metrów. < Giza, Egipt, podobna ściana do ściany w Polsce.  3. Piramida w Xunantunich w Belize. 2008 r. Po prawej stronie widoczna spieczona mozaika imitująca kamienie. W wielu miejscach Piramidy w Xunantunich, nie ma w ogóle mozaiki imitującej bloki skalne lub kamienie, lecz widoczne są długie, gładkie tarasy wyrzeźbione w litej, skale, które ujawniają monolityczną skałę całego monumentu. Creative Commons Autor: kjmatthews   4. Piramida w Xunantunich w Belize. 2005 r. Wyrzeźbiona w monolitycznej skale wapiennej, ok. 2600–2400 p.n.e. Pierwotne, piękne wyrzeźbienia gładzone, zostały oszpecone, w okresie zniszczeń, mozaiką imitującą kamienie. Creative Commons Autor: madmack66  

1.      2.       3.   

1. Deir el Bahari, Egipt. 2600–2400 p.n.e. Okres gładzony i okres zniszczeń. Gładzone rzeźby zostały oszpecone mozaiką imitującą kamienie i cegły.  2. Amfiteatr w Nimes, Francja. 2600–2400 p.n.e. Skała Wapienna. Okres gładzony i okres zniszczeń. Rzeźba gładzona została oszpecona mozaiką imitującą kamienie i cegły. Uważa się, że monument jest „budowlą” z czasów rzymskich, z I w. p.n.e.  3. Świątynia Słońca, Coricancha, Cuzco, Peru. Kolosalna rzeźba architektoniczna wykonana w monolitycznej skale bazaltowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Świątynia Słońca jest dowodem na to, że w prekolumbijskiej Ameryce można było obrabiać twarde skały bez znajomości żelaza. Wskazuje to jednoznacznie, że skały musiały być na tyle miękkie, że były podatne na obróbkę narzędziami kamiennymi, miedzianymi lub brązowymi.  < Zamek w Turku, Finlandia. Gładzona rzeźba zamku, częściowo przerzeźbiona mozaiką imitującą kamienie, charakterystyczną dla epoki miękkich skał. 

Schyłkowy okres zniszczeń (ok. 2400 lat p.n.e.)

Do końca okresu zniszczeń (ok. 2400 p.n.e.), mozaiki stawały się coraz drobniejsze, zaś zarysy mozajek ciągle pogłębiano – prawdopodobnie dla zabawy, dla przyjemności. Prawdopodobnie podczas kontaktu celta z obrabianym kamieniem następowało duże iskrzenie, wywołujące przyjemne efekty.

1.  2. 3.   4.   5.

1. Monument w Turbie, Francja. 2009 r. Wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej, ok. 2600–2400 p.n.e. Wielkie fragmenty monumentu zostały brutalnie „rozbite w proch”. Schyłkowy okres zniszczeń. Monument mierzy 35 m wysokości. Uważa się, że jest „budowlą” z czasów rzymskich. Creative Commons Autor: Dominique Sanchez  < Monument w Turbie < Monument w Turbie, częściowo „rozbity w proch”.  2. Conisbrough Castle, Anglia. 2010 r. Wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej, ok. 2600–2400 p.n.e. W schyłkowym okresie zniszczeń, fragmenty zamku zostały „rozbite w proch”. Uważa się, że zamek pochodzi z XII w. Creative Commons Autor: maxwellpdavies   3. La Iruela, Hiszpania. 2007 r. Skała wapienna. Górne fragmenty monumentu na pierwszym planie zostały „rozbite w proch”. Schyłkowy okres zniszczeń. Creative Commons Autor: Nono Fotos   4. Becan, Jukatan, Meksyk. 2007 r. Rzeźba w monolitycznej skale wapiennej, ok. 2600–2400 p.n.e. Wielkie fragmenty monumentu zostały brutalnie „rozbite w proch”. Schyłkowy okres zniszczeń. Creative Commons Autor: NCReedplayer   5. Xpujil, Meksyk. Okres gładzony i okres zniszczeń. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej, ok. 2600–2500 p.n.e. Wielkie fragmenty monumentu zostały brutalnie „rozbite w proch”. Schyłkowy okres zniszczeń. Uważa się, że monument „zbudowano” ok. 500–750 n.e. < Monument w Xpujil, Meksyk. 

1.   2.   3.   4.   5.

1. Pagan, Birma. 2006 r. Na początku, wszystkie monumenty neolityczne były rzeźbione normalnie, „na gładko”. Później (na zdjęciu), w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e., niemal wszystkie monumenty na świecie oszpecano przerzeźbieniami imitującymi bloki skalne, kamienie lub cegły. Creative Commons Autor: ctsnow   2. Forum Romanum, Rzym. Skała bazaltowa. Wielkie bryły mozaiki schyłkowej, znajdujemy pośród monumentów neolitycznych niemal na całym świecie.  3. Forum Romanum, Rzym. Okres gładzony i okres zniszczeń. Na pierwszym planie rzeźba schyłkowa imitującą małe kamienie. Po prawej – Świątynia Kastora. Creative Commons Autor: Gaspa   4. San Nicola in Carcere, Rzym. 2005 r. Okres gładzony i okres zniszczeń. Strona północna. Monument wykonany w litej, monolitycznej skale bazaltowej ok. 2600–2400 p.n.e. Widoczna niedokończona rzeźba kolumn w monumencie, częściowo oszpeconym rzeźbą imitującą cegły. Między kolumnami widoczne oszpecenia rzeźbą schyłkową. Creative Commons Autor: antmoose   5. Grobowiec Cecylii Metellii przy drodze Appijskiej (Via Appia), Rzym. 2006 r. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale bazaltowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Okres gładzony (mozaika imitująca bloki) i okres zniszczeń. Czyżby monument wznosił się na fundamencie z gruzu? Nic podobnego, monument został brutalnie oszpecony rzeźbą schyłkową imitującą kamienie. Piękne wyrzeźbienia gładzone oszpecano w okresie zniszczeń na całym świecie i w tym samym okresie, ok. 2500–2400 p.n.e. Uważa się, że grobowiec „zbudowano” w czasach rzymskich. Creative Commons Autor: Gaspa    

4.

4. Kuelap, Peru. 2007. Górne fragmenty monolitycznej ściany, wyrzeźbionej we wzór imitujący kamienie, zostały pod koniec okresu zniszczeń, ok. 2400 lat p.n.e. „rozbite w proch”. Creative Commons Autor: morrissey  

Więcej o schyłkowym okresie zniszczeń.