Home

Neolitycznych monumentów nie budowano z kamieni, lecz rzeźbiono bezpośrednio w litej skale. Rzeźbienie monumentów neolitycznych, odbywało się poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Rzucające się w oczy podobieństwa wyrzeźbień wielu monumentów kamiennych, widoczne na całym świecie, jednoznacznie wskazują na podobny czas, w którym musiały zostać wykonane. Wszystkie rzeźby skalne, wymienione na stronie, zostały wykonane ok. 2600–2400 p.n.e.

Gigantyczne zniwelowania skał

Spis treści:  I Gigantyczne zniwelowania skał  I Neolityczne teatry  I Rodzaje niwelacji terenu skalnego

 1. 2. 3. 4. 5.

1. Gibraltar, Anglia. Ogromne zniwelowanie wapiennej skały Gibraltaru, wznoszącej się 426 m n.p.m., nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że zostało wykonane ręką człowieka. Zniwelowany teren (przedstawiony na zdjęciach) ma ok. 1000 m długości i ok. 350 m wysokości. Znajduje się po wschodniej stronie góry. Powierzchnia tego zniwelowania pokryłaby powierzchnie ścian ponad trzech piramid Cheopsa. Stosunkowo duże obszary skały Gibraltaru zostały zniwelowane jeszcze przynajmniej w sześciu miejscach. Tego rodzaju zniwelowania w litej skale dowodzą, że skały musiały być bardziej podatne na obróbkę niż obecnie, skoro tak duże obszary skalnej góry skrobano bez praktycznego celu, prawdopodobnie dla zabawy. Aby wyjaśnić jakoś genezę i sens tego zniwelowania, przyjęto teorię utrzymującą, że zniwelowanie to wykonano ok. 100 lat temu po to, aby „łapać deszczówkę”, czyli słodką wodę do picia, ponieważ na Gibraltarze jest deficyt słodkiej wody. Tak kuriozalne stanowisko opisał i poparł nawet renomowany National Geographic, November 1996. Stanowisko takie nie wytrzymuje krytyki, ponieważ na Gibraltarze słodkiej wody jest pod dostatkiem. Są tam rzeczki, strumyki i wodospady. Gdyby zniwelowanie służyło do łapania deszczówki, rowy w skale byłyby wydrążone ukośnie, prowadząc do głównego, pionowego rowu. Podobnie jak zbiera się żywicę z sosny. Jednakże na obszarze tym znajdują się rowy pionowe i poziome, mające ok. 2 m szer. i ok. 1 m głębokości. Creative Commons Autor: jongalli   2. Gibraltar. 2009 r. Creative Commons Autor: fxbodin.com   I Gibraltar.  I Gibraltar.  3. Pisac, Peru. 2008 r. Gigantyczne tarasy wyrzeźbione w litej skale dla zabawy. Tarasy neolityczne, w odróżnieniu od rolniczych, nie służyły celom uprawnym, ponieważ zostawały wyrzeźbione w naturalnej, macierzystej skale, na której gleba się nie utrzymywała. Rzeczywiste pola uprawne znajdują się w dolinie rzeki Urubamba. Creative Commons Autor: lightmatter   4. Ollantaytambo, Peru. 2006. Pionowe ściany tarasów były pierwotnie wyrzeźbione na gładko, zaś później, w okresie zniszczeń, zostawały mozaikowane w imitację głazów i kamieni. Creative Commons Autor: quinet   5. Pisac, Peru. 2008. Gigantyczne tarasy neolityczne, wyrzeźbione w litej skale, ok. 2600–2500 lat p.n.e. Pod skąpą trawą nie ma gleby, lecz jedynie zniwelowana skała. Rzeczywiste pola uprawne widoczne są w dolinie rzeki. Creative Commons Autor: jahernan

1. 2. 3. 4. 5.

1. Piramida Cheopsa, Giza, Egipt. 2006. Kolosalna rzeźba architektoniczna wykonana w monolitycznej skale wapiennej, ok. 2600–2500 p.n.e. Gigantyczne wyrzeźbienia w naturalnej skale wapiennej w Gizie świadczą, że piramidy można było także wyrzeźbić w pojedynczych górach wapiennych. Nieporównanie łatwiej było wyrzeźbić piramidę z naturalnego wzniesienia skalnego, które już miało zbliżony do piramidy kształt, niż zbudować monument z wyskrobanych bloków skalnych (ok. 2,3 mln bloków, o wadze ok. 2,5 tony każdy), w odległych o 17 km kamieniołomach. Jeśli można było wyskrobać ok. 2,3 mln bloków skalnych w kamieniołomach i wznieść z nich Piramidę Cheopsa, jak się powszechnie przyjmuje, to nieporównanie łatwiej i mniejszym nakładem pracy można było wyrzeźbić piramidę bezpośrednio w wapiennej górze. Otóż wszystkie piramidy w Egipcie zostały wyrzeźbione w naturalnych górach lub wzgórzach wapiennych. Creative Commons Autor: StartAgain   2. Monte Alban, Meksyk. 2007. Około 2600–2400 p.n.e. Piramidy wyrzeźbione (bez znajomości żelaza), na szczycie zniwelowanego wierzchołka góry. Andezyt lub bazalt. Ogromne zniwelowania szczytu skalnej góry sprawiają wrażenie, że piramidy zostały „zbudowane”, podczas kiedy całość została wyrzeźbiona w litej skale. Piramidy powstawały głównie w wyniku niwelacji terenu skalnego a nie poprzez „budowanie”. Uważa się, że Monte Alban powstawało od ok. V w. p.n.e.  3. „Twierdza Inków”, Sacsahuaman, Cuzco, Peru. 2005. Gigantyczne ściany skalne powstawały (bez znajomości żelaza), w wyniku niwelacji terenu skalnego a nie poprzez „budowanie”. Pierwotnie ściany rzeźbiono na gładko, później mozaikowano je w imitację cyklopowych głazów. Ściany te są integralną częścią zniwelowanego terenu skalnego. 2600–2400 p.n.e. Creative Commons Autor: alonsohd   4. Chichen Itza, Meksyk. 1986. Wielkie zniwelowania skalnego terenu w poziomie i pionie sprawiają wrażenie, że rzeźby kamienne zostały „zbudowane”, podczas kiedy całość została wyrzeźbiona w litej skale. Creative Commons Autor: jimg944   5. Llactapata, Inka Trail. Peru. Gigantyczne wyrzeźbienia w naturalnej skale granitowej. Neolit.

1. 2. 3. 4. 5.

1. Kanion Colca, Ollantaytambo, Peru. Gigantyczne zniwelowanie górskiego grzbietu. Neolit.  2. Cresta de Sacramento, ok. 25 km na płn. od płaskowyżu Nazca, Peru. 3D-Model. Neolit. Po lewej stronie widoczne są naturalne grzbiety górskie, zaś po prawej stronie ciągnie się pasmo grzbietów górskich (ok. 8 km) zeskrobanych i zniwelowanych ludzką ręką.  3. 4. Fort San Carlos w Perote, Veracruz, Meksyk. 2008 r. Ściany wyrzeźbione w monolitycznych skałach, imitują mury zbudowane z bloków skalnych.  5. Dolina w Perote, Veracruz, Meksyk. 2008 r. Ta sama dolina w Perote, gdzie znajduje się Fort San Carlos. Naturalna ściana skalna, której nie wyrzeźbiono w imitację muru. Creative Commons Autor: pacomexico  

1.   2.   3.

1. Groty Elephanta Island, Indie. W bazaltowej skale rzeźbiono niemal jak w serze. Neolit, ok. 2600–2500 p.n.e.  2. La Quemada, Zacatecas (Chalchihuites Ruins), Meksyk. Niedokończona niwelacja ścian piramidy. Pierwotna rzeźba piramidy miała inny kształt. Kiedy postanowiono nadać piramidzie bardziej smukły kształt, zniwelowano cztery ściany piramidy, co nie wymagało większego wysiłku, lecz było samą przyjemnością. Pod koniec neolitu, piramidę wyrzeźbiono w imitację kamieni. Creative Commons Autor: Miguel.Cornejo   3. Zamek w Baux-de-Provence, Francja. 2007 r. Neolityczny zamek wyrzeźbiony w skale wapiennej. Niedokończona niwelacja ściany w okresie gładzonym. Rzeźba imitująca bloki skalne, na szczycie ściany, pochodzi z okresu zniszczeń. Uważa się, że zamek „zbudowano” w XIII w.  Creative Commons Autor: DavidQuick  

I Nazca, Peru. Zdjęcie lotnicze. Około 3 km na płd. od miejscowości Palpa, znajdującej się około 20 km na północ od płaskowyżu Nazca. Zeskrobany, zniwelowany grzbiet skalny w epoce miękkich skał. Zniwelowanie ma ok. 700 m długości i ok. 100 m szer. Na zdjęciu widzimy naturalne grzbiety górskie i zniwelowane ludzką ręką.

I Baseny Królowej Saby, Aksum, Etiopia. Skała granitowa. Widoczny okres gładzony i okres zniszczeń rzeźbą imitującą kamienie. W Aksum i okolicach, znajdują się gigantyczne wyskrobania i wyrzeźbienia w litej granitowej skale, gdzie usunięto setki tysięcy ton urobku skalnego. Przykładem takich wyskrobań są tzw. „baseny królowej Saby”, które ilustrują nam, z jaką ogromną łatwością wyskrobywano i szlifowano granitowe podłoże skalne w III tysiącl. BC. Baseny Królowej Saby, Aksum, Etiopia. 2005 r.

I Blisko Turbie, Francja. Gigantyczne zniwelowanie w wapiennej górze.

Neolityczne teatry

 1. 2. 3. 4. 5.

1. Amfiteatr Rzymski, Soria, Hiszpania. 2007. Tego rodzaju tarasowe zniwelowania i wyrzeźbienia w naturalnej skale, przypisuje się niejako automatycznie starożytnym Rzymianom, podczas kiedy wyrzeźbienia te wykonano w neolicie, w czasie kiedy było to możliwe. Creative Commons Autor:  paulagfurio   2. Petra, Jordania. Skała piaskowa. Neolityczny teatr – ewidentnie wyrzeźbiony w litej skale. Uważa się, że teatr został „wybudowany” w I w. n.e.  3. Bet Szean, Izrael. Neolityczny teatr wyrzeźbiony w monolitycznej skale bazaltowej. Piękne, pierwotne wyrzeźbienia gładzone, barwione na jasny kolor, i brutalne zniszczenia górnych fragmentów monumentu, rzeźbą imitującą kamienie. Uważa się, że teatr „wybudowali” starożytni Rzymianie.  4. 5. Teatr Grecki, Siracusa, Sycylia, Włochy. Skała wapienna. Tego rodzaju wielkie, ewidentne wyrzeźbienia w naturalnej skale przypisuje się zazwyczaj starożytnym Rzymianom, podobnie jak analogiczne wyrzeźbienia w Peru – Inkom. Jednakże duże wyrzeźbienia w naturalnej skale mogły być wykonywane tylko w III tysiącl. p.n.e., kiedy skały były dostatecznie miękkie. Uważa się, że jest to rzymski teatr zbudowany w III w.

Rodzaje niwelacji terenu skalnego

W obrębie wielu monumentów neolitycznych, znajdujemy często większe lub mniejsze kamienie. Takie „leżące” na podłożu skalnym głazy i kamienie znajdują się także w Stonehenge, w Anglii. W rzeczywistości owe kamienie nie są osobnymi kamieniami, lecz bryłami skalnymi, stanowiącymi integralną część skalnego podłoża. Struktury te najczęściej są nieusuniętymi pozostałościami skalnymi przeznaczonymi do likwidacji, do wyskrobania, najczęściej w celu uzyskania płaszczyzny lub placu zniwelowanego terenu.

1.  2.  3.  4.

1. W Stonehenge, w Anglii, jeden z owych „leżących” głazów nosi wyjątkowo wyraźne ślady skrobania, zdrapywania materiału skalnego, co może świadczyć, że ów głaz zamierzano w ten sposób zlikwidować, zeskrobać do ogólnego poziomu terenu. Wydaje się, że zarówno wszystkie kamienie i bryły skalne „leżące” na terenie Stonehenge, jak i wielkie bloki skalne, stanowią integralną część podłoża skalnego. A więc Stonehenge najprawdopodobniej jest rzeźbą wykonaną w pierwotnym skalnym wzgórku. 2. Milet, Turcja. Kamiennych bloków nie wykuwano w kamieniołomach. Wszystkie monumenty neolityczne z III tysiącl. p.n.e., były wyskrobywane i rzeźbione w litej skale. Bloki na pierwszym planie, prawdopodobnie są pozostałościami skalnymi, przeznaczonymi do wyskrobania, usunięcia. W ten sposób niwelowano teren skalny w celu uzyskania płaskiej powierzchni.  3. Agrigento, Sycylia, Włochy. 2005 r. Niedokończona niwelacja terenu skalnego. „Bloki skalne” są integralną częścią skały. Najwyraźniej jest to sposób niwelacji terenu skalnego w celu uzyskania równej powierzchni placu. Creative Commons Autor: ullaegino-sizilienreise   4. Tipaza, Cherchell, Algeria. „Menhiry” powstały w wyniku niwelacji terenu skalnego i stanowią integralną część macierzystej skały. Creative Commons Autor: dalbera    

I Świątynia Herkulesa, Agrigento, Sycylia, Włochy. 2007 r. Niedokończona niwelacja terenu skalnego w monolitycznej skale całej świątyni.  

3. Zamek Chillon, Szwajcaria. Bazalt. 4. Zamek Chillon, Szwajcaria. Wewnątrz zamku znajdują się pozostałości naturalnej skały, które nie doczekały się wyrzeźbienia w motywy architektoniczne. Zamek jest jednym z bardziej spektakularnych przykładów zamku wyrzeźbionego w monolitycznej skale, w neolicie, gdzie wielkie bryły skalne zalegają na posadzkach, ścianach i sklepieniach wewnątrz dużych komnat, korytarzy i pomieszczeń w podziemiach zamku. Owe bryły nieusuniętych pozostałości skalnych świadczą, że monument został wyskrobany i wyrzeźbiony w skalnej górze – a nie „zbudowany”. Gdyby zamek został „zbudowany”, to tego rodzaju struktury skalne nie pojawiłyby się w jego wnętrzu. Niektóre kolumny, ściany, części posadzki i sklepień wewnątrz dużych komnat i korytarzy zdają się całkowicie wykończone, zaś inne pozostają wyrzeźbione tylko częściowo.

1.   2.    3.  

1. Chapelle de Ste-Croix, Arles, Francja. 2007 r. Jeden ze sposobów niwelacji skalnego gruntu. W ten sposób likwidowano nadmiar skały w celu uzyskania zniwelowanej, równej powierzchni wokół monumentu. Uważa się, że monument został „zbudowany” w XII w. Creative Commons Autor: abrocke   2. Zamek Montmajour, Arles, Francja. 2007. Jeden ze sposobów niwelacji skalnego gruntu. W ten sposób likwidowano nadmiar skały w celu uzyskania zniwelowanej, równej powierzchni wokół monumentu. Uważa się, że zamek został „zbudowany” między X a XIII w. Źródło: public domain   3. Zamek Montmajour, Arles, Francja. Niezeskrobane pozostałości naturalnej skały, zalegające w wielu miejscach wewnątrz zamku świadczą, że monument został wyrzeźbiony w litej skale, a nie „zbudowany” z kamieni. Creative Commons Autor: sjrowe53   4. Zamek Montmajour, Francja. Wysokość rzeźbionych w litej skale monumentów neolitycznych zależała często od tego, jak głęboko sięgnęła niwelacja terenu skalnego wokół monumentu. Ogromnych wyskrobań w litej skale nie wykonywano systematycznie i planowo, lecz „byle jak”, co wskazuje na to, że oszczędność pracy, w epoce miękkich skał, nie liczyła się zupełnie.  5. Zamek Montmajour, Francja. 

1.   2.   3.

1. Ramesseum, Egipt. 1914 r. Jedna z metod niwelacji, usuwania zbędnego materiału skalnego. Podobna, „tunelowa” metoda niwelacji występuje w Koloseum i w amfiteatrze El Jemm, w Tunezji. Creative Commons Autor: Cornell University Library   2. Tunezja. Tunelowy sposób niwelacji terenu skalnego. Wypalane przerzeźbienia mozaiką imitującą kamienie, wskazują również na epokę miękkich skał. Uważa się, że są to „rzymskie akwedukty”. Tunezja, „rzymskie akwedukty”.  2. Castell de Bellver, Palma de Mallorca, Majorka, Hiszpania. 2008 r. Niedokończona niwelacja tarasu w monolitycznej rzeźbie zamku. W okresie zniszczeń powierzchnia tarasu została wyrzeźbiona w mozaikę imitującą płyty skalne. Uważa się, że zamek „zbudowano” w XIV w. Creative Commons Autor: Vix_B   3. Zamek w Baux-de-Provence, Francja. 2007 r. Ślady wyrównywania wapiennej ściany, wymozaikowanej w imitację bloków skalnych. Creative Commons Autor: maarjaara

Wielki Budda z Leshan

1.         2.        3.

1. Wielki Budda z Leshan, Chiny. Rzeźba skalna sprzed 4500 lat. Wysokość monumentu: 71 m. Szerokość ramion: 24 m. Skała wapienna. Na nogach kolosalnego Buddy, wyrzeźbiona jest podobna mozaika imitująca bloki skalne, jak na powierzchni Sfinksa w Gizie i na posągach w Abu Simbel w Egipcie. Uważa się, że „budowę” posągu rozpoczęto w 713 roku.  2. 3. Longmen Caves, Luoyang, Henan Province, Chiny. 2008 i 2005. Uważa się, że rzeźby skalne powstały za Dynastii Tang, ok. 675 r.