Jerzy Kijewski
Epoka miękkich skał – 3200–2200 lat p.n.e.
Spis treści: I Księżycowa hipoteza I Początki rzeźbienia monumentów skalnych I Imitacje bloków skalnych
I Imitacje kamieni I Imitacje cegieł I Okres zniszczeń I Znaki na monumentach neolitycznych
I Drugi potop I Piramidy są rzeźbami skalnymi I Starożytny Egipt I Starożytny Rzym I Mit rzymskich dróg
I Chiński Mur i akwedukty I Neolityczne miasta I Gigantyczne zniwelowania skał I Machu Picchu
I Menhiry, dolmeny, kromlechy I Neolityczne dachówki i dachy I Obróbka miękkich skał
I Celty – narzędzia do obróbki miękkich skał I Lista neolitycznych monumentów
I Słownik I O autorze I Linki, recenzje
Neolitycznych monumentów nie budowano z kamieni, lecz rzeźbiono bezpośrednio w naturalnych formacjach skalnych. Rzeźbienie monumentów neolitycznych, odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Rzucające się w oczy podobieństwa wyrzeźbień wielu monumentów kamiennych, widoczne na całym świecie, jednoznacznie wskazują na podobny czas, w którym musiały zostać wykonane. Wszystkie rzeźby skalne, wymienione na stronie, zostały wykonane ok. 2600–2400 p.n.e.
Początki rzeźbienia monumentów skalnych – złoty, boski okres gładzony
Spis treści: I Początki rzeźbienia monumentów skalnych I Świątynie egipskie wyrzeźbione w litej skale I Zamek Papieży, Awinion, Francja
Początki rzeźbienia monumentów skalnych
Złoty, boski okres gładzony był zapewne interpretowany jako czas wielkiej przychylności bogów, którzy zmiękczyli wszystkie kamienie na świecie, umożliwiając ludziom rzeźbienie pałaców, zamków, domów i mieszkań wprost w skałach – bez potrzeby uciążliwego ich budowania.
Monumentów neolitycznych nie budowano z kamieni, lecz rzeźbiono bezpośrednio w litej skale. Rzeźbienie wszystkich monumentów neolitycznych, odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Neolityczne zamki, twierdze, katedry, fortece, teatry, domy, wieże i inne monumenty, rzeźbiono często w ostańcach i w innych monolitycznych skałach. Rzeźbienie monumentów kamiennych przypada na okres, ok. 2600–2500 lat p.n.e. We wszystkich monumentach neolitycznych nie znajdujemy śladów budowy, ani zaprawy łączącej kamienie. Neolitycznych zamków i twierdz jest bardzo dużo w Europie, Azji, Ameryce i w Afryce.
1. 2. Hampi, Indie. 2009 r. Monument wyrzeźbiony w granitowej górze. Okres gładzony. W podobnym czasie były rzeźbione piramidy egipskie, również w skalnych górach. Autor: Eileen Hazel 3. Bełogradczik, Bułgaria. 2009 r. Skały piaskowe i wapienne. Niedokończona rzeźba neolitycznego zamku. W podobnych ostańcach rzeźbiono neolityczne zamki, katedry, fortece, teatry, domy, wieże, i inne monumenty na całym świecie. Specyfika ukształtowania terenu narzucała często właśnie taki a nie inny kształt kolosalnych nierzadko monumentów wyrzeźbionych w ostańcach skalnych. Uważa się, że zamek „zbudowali” starożytni Rzymianie. Creative Commons Autor: Klearchos Kapoutsis 4. La Iruela, Hiszpania. 2009 r. Niedokończona rzeźba neolitycznego zamku. Creative Commons Autor: Thowra_uk I La Iruela 5. Zamek Spiski, Słowacja. 2007 r. Wyrzeźbiony w litej skale (w ostańcu wapiennym), w tym samym czasie, co piramidy egipskie. Uważa się, że zamek „zbudowano” na przełomie XI i XII wieku. Creative Commons Autor: prosto photos 6. Bazaltowa Piramida w San Andres, Salwador. 2007 r. Piramida częściowo wyrzeźbiona w skalnym wzniesieniu. Pierwotna rzeźba gładzona sprzed 4,5 tys. lat. Monumenty neolityczne rzeźbiono w zależności od tego, jaką wielkość i jaki kształt miały naturalne formacje skalne. Przy czym nigdy nie dobudowywano żadnych fragmentów do rzeźbionego dzieła. Creative Commons Autor: colinmac
1. Zamek „Ogrodzieniec”, Polska. 2006 r. Niedokończona rzeźba zamku w ostańcach wapiennych. Nie są to „ruiny” w potoczym rozumieniu (i dlatego monument nie powinien podlegać renowacji), lecz doskonale zachowany, monolityczny monument z III tysiącl. p.n.e. Na zamku zachowały się piękne wyrzeźbienia gładzone, mozaika imitująca bloki, kamienie i cegły. Uważa się, zamek „wzniesiono” w średniowieczu, w XII w. Creative Commons Autor: Hodowca I Zamek w Olsztynie k. Częstochowy, Polska. 2005 r. Niedokończona rzeźba monumentu w ostańcach wapiennych. Uważa się, zamek „wzniesiono” w XIV wieku. I Zamek w Mirowie, Polska. 2008 r. Niedokończona rzeźba zamku w ostańcach wapiennych. Uważa się, że zamek „zbudowano” w XIV w. 2. Kair, Egipt. 2008 r. Niedokończona rzeźba zamku w ostańcu wapiennym. Creative Commons Autor: mitopencourseware 3. Cytadela Tsaparang, Tybet, Chiny. 2007 r. Niedokończona rzeźba zamku w monolitycznej skale. Uważa się, że monument został „zbudowany” w IX w. Creative Commons Autor: reurinkjan Cytadela Tsaparang 4. Piramida w Meidum, Egipt. 2009 r. Niedokończona rzeźba piramidy w ostańcu wapiennym. Wysokość monumentu: ok. 65 m. Razem z pozostałościami góry, ok. 92 m. Creative Commons Autor: a rancid amoeba I Zdjęcie ukazuje niedokończoną rzeźbę (a nie „budowę”), Piramidy w Meidum. Uważa się, że Piramida w Meidum została „całkowicie zbudowana”, jednakże zawaliła się częściowo w zamierzchłych czasach, a ogromne pozostałości skalne wokół niej są ruinami wynikłymi z owego zawalenia. 5. Zamek Trosky, Czechy. Niedokończona rzeźba zamku w bazaltowych ostańcach. Uważa się, że zamek „wybudowano” w przybliżeniu między 1380, a 1390 r. Creative Commons Autor: Olaf1541 6. Rabsztyn, Polska. 2009 r. Niedokończona rzeźba neolitycznego zamku w ostańcu wapiennym. Creative Commons Autor: magro_kr 7. Myra, Turcja. 2008 r. Rzeźby wykonane w litej skale dla zabawy, dla przyjemności. Rzeźbienie w skale musiało być ekscytujące i dziecinnie łatwe. Creative Commons Autor: QuartierLatin1968 I Midas Sehri, Turcja. Na pierwszym planie sylwetka czlowieka. Monument mierzy 17 metrów. Uważa się, że monument pochodzi z VIII w. p.n.e.
Świątynie egipskie wyrzeźbione w litej skale
1. Edfu, Egipt. Niedokończona rzeźba świątyń w naturalnych formacjach skalnych. 2. Świątynia Horusa, Edfu, Egipt. Zdjęcie ujawnia, że świątynia została wyrzeźbiona w monolitycznej skale (piaskowej), a nie „zbudowana”. Creative Commons Autor: nd_architecture_library 3. Świątynia w File, Egipt. Nieusunięte pozostałości skalne zalegające na szczytach wielu neolitycznych monumentów świadczą m.in., że świątynie w File nie zostały „zbudowane”, lecz wyrzeźbione w monolitycznych skałach piaskowych. Fragmenty naturalnej skały, zalegające na szczycie monumentu, zostały niedawno usunięte. Prawdopodobnie po to, „aby było ładniej”. Tak oto niszczone są świadectwa przeszłości pod patronatem UNESCO. Dzięki takim niedopuszczalnym i mistyfikacyjnym zabiegom „poprawiania” starożytnych monumentów, trudniej nam zorientować się, że wiele spośród nich zostało wyrzeźbionych w naturalnych formacjach skalnych – nie zaś „zbudowanch”. Zdjęcie archiwalne, 1908 r. by Brooklyn Museum, New York. 4. Świątynia w File, Egipt. 2005 r. Fragmenty naturalnej skały, zalegające na szczycie monumentu zostały niedawno usunięte. Creative Commons Autor: eviljohnius 5. Świątyna Ramzesa III, Medinet Habu, Egipt. Skała wapienna. Struktury kamienne zalegające na szczytowych fragmentach świątyni, nie doczekały się wyrzeźbienia w motywy architektoniczne, lub nie zostały zeskrobane. Struktury te – w ramach źle pojetej renowacji, niszczącej świadectwa przeszłości – zlikwidowano w XX w. Zdjęcie archiwalne wykonane przed 1872 r. 6. Sfinks, Giza, Egipt. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej. I Świątynia Kalabsha, Egipt. 2007 r. Źródła podają, że świątynia powstała ok. 30 roku p.n.e.
Tylko w epoce miękkich skał można było rzeźbić w twardej skale granitowej na tak wielką skalę
1. Świątynia Wirupaksza w Hampi, Indie. 2008 r. Wysokość: 50 m. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale granitowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Wikipedia także podaje, że świątynia została wyrzeźbiona w monolitycznej skale, jednakże w... XV w. Monument znajduje się na Liście monumentów wyrzeźbionych w monolitycznych skałach, w wersji angielskiej. Creative Commons Autor: Nomad Tales 2. Świątynia Brihadeśwary w Tańdźawur. Południowe Indie. Wysokość: 66 m. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale granitowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Uważa się, że monument został „zbudowany” w XI w., z granitowych bloków. Creative Commons Autor: Alagu M I Świątynia Brihadeśwary w Tańdźawur. 3. Świątynia Brihadeśwary w Tańdźawur. Creative Commons Autor: fraboof 4. Świątynie w Tańdźawur. Monumenty wyrzeźbione w monolitycznych skałach granitowych, ok. 2600–2400 p.n.e. Uważa się, że monumenty zostały „zbudowane” w XI w., z granitowych bloków. Creative Commons Autor: appaji 5. Wejście do Świątyni Brihadeśwary w Tańdźawur. Prawy dolny róg – charakterystyczne, dla okresu zniszczeń, przerzeźbienia mozaiką imitującą bloki skalne i kamienie. 6. Świątynie w Tańdźawur. Okres gładzony i okres zniszczeń. Creative Commons Autor: ReefRaff
1. Świątynia Herkulesa, Amman, Jordania. 2008 r. Wszystkie kolumny i inne monumenty z epoki miękkich skał, były rzeźbione w istniejących formacjach skalnych. Uważa się, że świątynia została „zbudowana” przez starożytnych Rzymian, w trakcie panowania Marka Aureliusza. Creative Commons Autor: frankenschulz 2. Piramida w Casa Blanca, Salwador. 2005 r. Bazalt. Neolit. Piramida ewidentnie została wyrzeźbiona w monolitycznej skale, a nie „zbudowana”. Creative Commons Autor: jcwrenn 3. Zamek w Baux-de-Provence, Francja. 2007 r. Neolityczny zamek wyrzeźbiony w skale wapiennej. Szczytowe fragmenty zamku ujawniają jego rzeźbienie a nie „budowanie”. Uważa się, że zamek „zbudowano” w XIII w. Creative Commons Autor: DavidQuick 4. Orvieto, Włochy. 2008 r. Neolityczne miasto wyrzeźbione w skale bazaltowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Niedokończona niwelacja ściany. Ogromne pozostałości skalne zalegają wysoko na ścianach miasta. Świadczy to, że ściany nie zostały „zbudowane”, lecz wyrzeźbione w litej skale. Gdyby ściany te były „zbudowane”, to tego rodzaju olbrzymie bryły skalne nie mogłyby się w ich strukturze pojawić. Uważa się, że miasto „zbudowano” w XIII-XIV w. Creative Commons Autor: Gaspa 5. 6. Akropol, Ateny, Grecja. 2009 r. Nieusunięte, niezeskrobane pozostałości skalne wewnątrz monumentu świadczą, że Akropol został wyrzeźbiony w monolitycznej skale (wapiennej), i pochodzi z neolitu. Uważa się, że monument „wzniesiono” w V w. p.n.e. Creative Commons Autor: pwilliams1 6. 2002 r. Creative Commons Autor: xjyxjy 7. 8. Świątynia Izydy, Wyspa File, Egipt. 2005 r. Charakterystyczne – dla wielu monumentów neolitycznych – nieusunięte pozostałości skalne, zalegają na ścianach monumentów. Uważa się, że najstarsze na wyspie ruiny pochodzą z IV wieku p.n.e. W 1979 zabytki z wyspy File zostały wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. 7. Creative Commons Autor: nextreal 8. 2006 r. Creative Commons Autor: Shelby PDX
1. Zamek Chillon, Szwajcaria. 2006 r. Creative Commons Autor: Erik Charlton Wyrzeźbiony w monolitycznej skale bazaltowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Zamek nie został „zbudowany”, lecz wyrzeźbiony w skalnej górze. Uważa się, że zamek został „wzniesiony” na początku IX
w. 2. Wnętrze zamku Chillon. 2006 r. Autor: Zambori 3. Wnętrze zamku Chillon. 2004. Wewnątrz zamku znajdują się ogromne pozostałości naturalnej skały, które nie doczekały się wyrzeźbienia w motywy architektoniczne. Creative Commons Autor: Ioan Sameli Zamek Chillon jest jednym z bardziej spektakularnych przykładów zamku wyrzeźbionego w monolitycznej skale, w neolicie, gdzie wielkie bryły skalne zalegają na posadzkach, ścianach i sklepieniach wewnątrz dużych komnat, korytarzy i pomieszczeń w podziemiach zamku. Owe bryły nieusuniętych pozostałości skalnych świadczą, że monument został wyskrobany i wyrzeźbiony w skalnej górze – a nie „zbudowany”. Gdyby zamek został „zbudowany”, to tego rodzaju struktury skalne nie pojawiłyby się w jego wnętrzu. Niektóre kolumny, ściany, części posadzki i sklepień wewnątrz dużych komnat i korytarzy zdają się całkowicie wykończone, zaś inne pozostają wyrzeźbione tylko częściowo. 4. Wnętrze zamku Chillon. Niedokończona rzeźba dwóch kolumn. Creative Commons Autor: librarykyle
1. Zamek Sacra di San Michele, Włochy. 1977 r. Uważa się, że „budowę” zamku zaczęto w X wieku. Creative Commons Autor: raffaelesergi 2. Zamek Sacra di San Michele. 2009 r. Wewnątrz zamku znajdują się ogromne bryły niewyskrobanych, nieusuniętych pozostałości litej skały świadczące, że zamek został wyrzeźbiony w monolitycznej skale górskiego szczytu, a nie „zbudowany”. Creative Commons Autor: Gaspa 3. Zamek Sacra di San Michele. 2009 r. Creative Commons Autor: Gaspa
1. Koloseum, Rzym. 2009 r. Niedokończona rzeźba neolitycznego monumentu w monolitycznej skale bazaltowej. Nieusunięte pozostałości skalne zalegają wewnątrz niezliczonych monumentów neolitycznych niemal na całym świecie. Świadczą one m.in., że monumenty nie były „budowane”, lecz rzeźbione w monolitycznych skałach. Creative Commons Autor: pov_steve 2. Rzymski Teatr w Aosta, Włochy. Niedokończona rzeźba neolitycznego monumentu w monolitycznej skale. public domain 3. Zamek Sisteron, Francja. Niedokończona rzeźba zamku w monolitycznej skale wapiennej. Neolit. Creative Commons Autor: Sybren A. Stüvel 4. Zamek Sisteron. Rzeźby w litej skale. 2008 r. Creative Commons Autor: maarjaara I Wnętrze Zamku Sisteron. Okres gładzony i okres zniszczeń. Uważa się, że monument został „zbudowany” w XVI w. 5. Cytadela w Bonifacio, Korsyka. 2007 r. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej. Uważa się, że cytadela została „zbudowana” w IX w. Creative Commons Autor: flrnt 6. Meteora, Grecja. 2008 r. Neolityczny dom wyrzeźbiony w litej skale wapiennej. Creative Commons Autor: Generazioni - Diverse
I Teatr w Kapui, Włochy. Niedokończona rzeźba neolitycznego monumentu w monolitycznej skale. Znaczne obszary monolitycznej skały teatru, nie doczekały się wyrzeźbienia w motywy architektoniczne. Uważa się, że teatr „zbudowali” starożytni Rzymianie. I Teatr w Kapui I Teatr w Kapui I Kapua, Włochy. 2008 r.
1. Matera, Włochy. 2005 r. Neolityczne miasto wyrzeźbione w naturalnej skale bazaltowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Wszystkie monumenty neolityczne (włącznie z piramidami), zostały wyrzeźbione w monolitycznych skałach. Następnie zostawały one często (ale nie zawsze) rzeźbione w mozaikę imitującą bloki skalne, głazy lub kamienie. Foto: Niezeskrobane pozostałości skalne zalegają na ulicach i wysoko na szczytach neolitycznych monumentów. Świadczy to, że miasto nie zostało „zbudowane”, lecz wyrzeźbione w naturalnej skale. Gdyby miasto zostało zbudowane, to tego rodzaju olbrzymie bryły naturalnej skały nie mogłyby się w strukturach budowlanych pojawić. Creative Commons Autor: vic15 2. 3. Orvieto, Włochy. 2008 r. Neolityczne miasto wyrzeźbione w monolitycznej skale bazaltowej. Niedokończona niwelacja ścian miasta. Creative Commons Autor: Gaspa 4. Gubbio, Włochy. 2008 r. Niedokończona niwelacja i rzeźba ścian neolitycznych domów. Creative Commons Autor: C'est moi! 5. Salzburg, Austria. 2009 r. Niedokończona rzeźba ściany neolitycznego budynku. Creative Commons Autor: Tjflex2
6. Castello di Passerano. Włochy. 2008 r. Niedokończona niwelacja skalnej ściany. Neolitycznych zamków nie „budowano” lecz rzeźbiono w istniejących formacjach skalnych. Creative Commons Autor: gengish
1. Partenon, Akropol ateński, Ateny, Grecja. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej. Niedokończona niwelacja terenu skalnego wokół Partenonu. Tego rodzaju zniwelowania nie byłyby w ogóle możliwe w starożytności, gdyby nie epoka miękkich skał. Niwelację skalnego gruntu wykonywano przez szorowanie stosunkowo dużym blokiem skalnym i usuwanie skały dużymi rylcami kamiennymi – nigdy przez kucie skały. Niwelacja skalnego gruntu podobna jest do niwelacji w Gizie, co m.in. wskazuje na podobny czas wyrzeźbienia Partenonu i piramid egipskich. Uważa się, że „budowę” Partenonu rozpoczęto w 447 p.n.e., a zakończono w roku 432 p.n.e. Creative Commons Autor: Effervescing Elephant 2. Piramida Cheopsa, Giza, Egipt. 2009 r. Monolityczna rzeźba skalna w ostańcu wapiennym. Niedokończona niwelacja terenu skalnego wokół monumentu. Creative Commons Autor: future15pic 3. Lwia Brama w Mykenach, Grecja. Bloków skalnych nie ma. Po lewej stronie widoczna niedokończona niwelacja wnętrza monumentu, wskazująca że cała struktura została wyrzeźbiona w monolitycznej skale, nie zaś „zbudowana”. W ścianach, wyrzeźbionych pierwotnie na gładko (ok. 2600–2500 p.n.e.), następują charakterystyczne, dla epoki miękkich skał, wyrzeźbienia imitujące bloki skalne i kamienie (ok. 2500–2400 p.n.e.). Uważa się, że Lwia Brama została „zbudowana” ok. 1250 p.n.e. 4. Pisac, Peru. Neolit, ok. 2600–2400 p.n.e. Skała wulkaniczna, prawdopodobnie andezyt. Bloków skalnych nie ma, jest tylko rzeźba imitująca bloki. Uważa się, że monumenty w Pisac zostały „zbudowane” przez Inków w XIV w. Creative Commons Autor: Traveling Lao 5. Świątynia Hanuman w Hampi. Indie. 2006. Niedokończona rzeźba monumentu w monolitycznej skale granitowej. Creative Commons Autor: Olivié
6. Snake Castle, Turcja. 2007 r. „Mury obronne” rzeźbiono w litej skale wyraźnie dla zabawy. Creative Commons Autor: imjustkimmie
Zamek Papieży, Awinion, Francja
1. Zamek Papieży, Awinion (Avignon), Francja. 2006 r. Monument wyrzeźbiony w monolitycznych skałach wapiennych, ok. 2600–2400 p.n.e. Uważa się, że jest to „budowla w stylu gotyckim” z XIV wieku. Creative Commons Autor: MauroC 2. 3. Zamek Papieży, Awinion. 2006. Niedokończona rzeźba zamku i ulicy w litej skale. Creative Commons Autor: Lance and Erin 4. Awinion, Francja. 2008 r. Niedokończona rzeźba zamku i ulicy w litej skale. Creative Commons Autor: Andy Hawkins 5. Wnętrze Zamku Papieży, Awinion. 2003 r. Niedokończone wyrzeźbienia w litej skale świadczą, że zamek został wyrzeźbiony w monolitycznej skale, a nie „zbudowany”. Creative Commons Autor: samuel_belknap 6. Zamek Papieży, Awinion. 2008 r. Niedokończona rzeźba łuku świadczy o tym, że zamek był rzeźbiony w litej, monolitycznej skale, a nie „budowany”. Creative Commons Autor: samuel_belknap 7. Neolityczna część miasta Awinion, Francja. 2009 r. W neolicie nie budowano murów ani domów, ponieważ łatwiej było wyrzeźbić mury i domy bezpośrednio w monolitycznych skałach. Creative Commons Autor: christophercjensen
Neolityczne znaki, zamieszczone na czterech powyższych zdjęciach, nie pochodzą z tak odległych okresów historycznych, lecz należą do tej samej epoki, w której zostały wykonane – do epoki miękkich skał. 1. Neolityczne znaki miernicze na Zamku Papieży. Awinion, Francja. Uważa się, że zamek „zbudowano” w XIV wieku. Creative Commons Autor: sraggio 2. Tabularium, Forum Romanum, Rzym. Bazalt. Neolit. Znaki miernicze widoczne na ścianach monolitycznego gmachu. Creative Commons Autor: eDave Pitman I Forum Romanum, Tabularium, Rzym. Niedokończona rzeźba ściany. Całe Tabularium zostało wyrzeźbione w monolitycznej skale bazaltowej. Uważa się, że Tabularium „zbudowano” ok. 80 lat p.n.e. 3. 4. Karnak, Egipt. 2005. 2007. Znak mierniczy wyrzeźbiony w skale wapiennej, ok. 2600–2500 p.n.e. Widoczny jest także okrągły znak mierniczy. Uważa się, że Świątynię Amona w Karnaku „budowano” w XX–XVIII w. p.n.e. 4. Creative Commons Autor: eviljohnius 5. Creative Commons Autor: kairoinfo4u
I Wielka Stupa w Sanchi, Środkowe Indie. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale wapiennej. Niedokończona rzeźba mozaiki imitującej kamienie, w pierwotnej rzeźbie gładzonej. Wielkie gładzone plastry skalne zalegają na strukturze neolitycznego monumentu. Są to fragmenty pierwotnej rzeźby monumentu świadczące, że monument został wyrzeźbiony w skalnej górze – a nie „zbudowany”. Gdyby monument został „zbudowany”, to tego rodzaju wielkie „plastry” litej skały nie pojawiłyby się na jego powierzchni. Neolityczne monumenty były pierwotnie rzeźbione na gładko. Później przerzeźbiano je mozaiką imitującą kamienie, powodującą złudzenie struktury zbudowanej z kamieni. I Wielka Stupa w Sanchi. Niedokończona rzeźba mozaiki
imitującej kamienie, w pierwotnej rzeźbie gładzonej. I Wielka Stupa w Sanchi.
1. Wielka Stupa w Sanchi. 2007 r. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale. Olbrzymie „plastry skalne”, będące pozostałościami po pierwotnej rzeźbie gładzonej świadczą, że monument nie został „zbudowany”, lecz wyrzeźbiony w litej, monolitycznej skale. Między „plastrami” widoczna rzeźba mozaiki imitująca kamienne bloki. Uważa się, że Wielka Stupa została „zbudowana” w IV w. p.n.e. Creative Commons Autor: AleReportage 2. Wielka Stupa w Sanchi (po lewej stronie). 2007 r. Creative Commons Autor: Carol Mitchell 3. 4. 5. Dagoba Kiri Vihara, Polonnaruwa, Sri Lanka. 2006 r. Dagoba wyraźnie nie została „zbudowana”, lecz wyrzeźbiona w skalnej górze. Widoczne niewielkie przerzeźbienia mozaiką imitującą cegły. 3. Creative Commons Autor: Nigel Wilson 4. Creative Commons Autor: jeroen.kurvers 5. Creative Commons Autor: Gwen Vanhee
1. 2. Bazaltowy Monument Kailasa, Groty w Elurze, Indie. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale. Wysokość monumentu powstała na skutek zniwelowania terenu wokół rzeźby skalnej, o ponad 30 m od góry do dołu. Aby wyrzeźbić monument musiano usunąć, wyskrobać (wg UNESCO), ok. 250 000 ton skały. W Grotach Elury i Adźanty w Indiach, z których każda ciągnie się na przestrzeni kilku kilometrów, usunięto z bazaltowych wzniesień grubo ponad milion ton skały, pozostawiając nam fascynujące monumenty i struktury architektoniczne wyrzeźbione (ale nie wykute), w litej skale. Tego rodzaju wyrzeźbienia były absolutnie niemożliwe do wykonania w starożytności i średniowieczu. Dlatego powinniśmy założyć, że epoka miękkich skał – rzeczywiście istniała. 3. Groty w Elurze, Indie. Okres gładzony i początkowy okres zniszczeń. Creative Commons Autor: sebastian ceriani
4. Mamallapuram lub Mahabalipuram, Indie. 2007. Monumenty wyrzeźbione w monolitycznych skałach granitowych. Epoka miękkich skał. Rzeźbienie monumentów granitowych (skała twardsza od utwardzanej stali), odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Creative Commons Autor: mckaysavage 5. Mamallapuram. 2007 r. Creative Commons Autor: hiyori13 6. Shore Temple, Mamallapuram. Architektoniczny monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale granitowej Uważa się, że skalne rzeźby w Mamallapuram wykonano w VII–VIII w. Kompleks w Mamallapuram znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Creative Commons Autor: bbjee
Ani w średniowieczu, ani w żadnym okresie starożytności (poza okresem epoki miękkich skał), rzeźbienie w twardym granicie (na taką skalę wielkości) – nie było możliwe. Nawet rylcami diamentowymi. Tego rodzaju wyrzeźbienia w monolitycznych skałach były absolutnie niemożliwe do wykonania w starożytności i średniowieczu. Dlatego powinniśmy założyć, że epoka miękkich skał – rzeczywiście istniała.
Obecnie skały granitowej i bazaltowej nie można efektywnie obrabiać nawet rylcem diamentowym. Gdyby Rzymianie dysponowali nawet utwardzaną (narzędziową) stalą, której stopień twardości w skali Mohsa wynosi 6,5 – to i tak nie byliby w stanie obrabiać granitu, którego stopień twardości w skali Mohsa wynosi 7.
1. Bazaltowa piramida w Zaculeu, Gwatemala. 2004 r. Wykonana, ok. 2600–2500 p.n.e. Piramida ewidentnie została wyrzeźbiona w monolitycznej skale, a nie „zbudowana”. Uważa się, że piramida została „zbudowana” w V w.
Creative Commons Autor: Fernando Reyes Palencia 2. Piramida Cestiusza, Rzym. Neolit, ok. 2600–2400 p.n.e., wykonana w litej, bazaltowej skale. Piramida, będąca fragmentem tzw. Murów Aureliana została w okresie zniszczeń nieznacznie przerzeźbiona w mozaikę bloków skalnych, zaś po potopie zabarwiona na biało. Wysokość: 37 m, dł. boku podstawy: 30 m. Uważa się, że piramida została „wzniesiona” w 12 roku p.n.e. Creative Commons Autor: Jimmy Renzi 3. Fragment Chińskiego Muru w Jiayuguan. 2007. Najbardziej na zachód wysunięta część „Muru”. Jak wszystkie monumenty neolityczne na świecie – także Chiński Mur został wyrzeźbiony w okresie gładzonym, ok. 2600–2500 p.n.e. W okresie zniszczeń został oszpecony przerzeźbieniami imitującymi bloki, kamienie i cegły. Creative Commons Autor: watchsmart
1. Zamek San Felipe del Morro, Portoryko. Wyrzeźbiony w monolitycznej skale bazaltowej. Uważa się, że zamek „zbudowali” Hiszpanie począwszy od 1540 r. UNESCO wpisała zamek na listę światowego dziedzictwa ludzkości. Creative Commons Autor: Zesmerelda 2. Fragment monumentu wyraźnie został wyrzeźbiony w monolitycznej skale, a nie „zbudowany”. Creative Commons Autor: Daquella manera 3. Zdjęcie ukazuje, że architektoniczne struktury zamku zostały wyrzeźbione w monolitycznej skale. Creative Commons Autor: halloween jack 4. Gigantyczne zniwelowania i wyrzeźbienia w monolitycznej skale bazaltowej. Creative Commons Autor: Tomás Fano
Gdyby nie było epoki miękkich skał, to nie byłoby możliwości wyrzeźbienia tego rodzaju monumentów, w twardej jak hartowana stal – skale bazaltowej. Ani w średniowieczu ani w starożytności.
1. Pagan, Birma. 2008 r. Około 5 tys. lat temu w dolinie rzeki Irawadi, wznosiły się ostańce skalne w postaci licznych gór, wzgórz i pagórków. W tych właśnie ostańcach rzeźbiono monumenty w Pagan. Creative Commons Autor: opalpeterliu I Monumenty w Pagan. Krzywy szczyt środkowego monumentu także dowodzi, że monumenty nie zostały „zbudowane”, lecz wyrzeźbione w monolitycznych ostańcach. Za Wikipedią: Pagan – starożytne miasto i księstwo w Birmie słynne z wielkiej liczby (2230 buddyjskich pagód (524), światyń (911), klasztorów (415) i 380 innych obiektów. 2. Kair, Egipt. Zdjęcie ok. 1865–1889 r. W tym samym czasie, kiedy rzeźbiono piramidy na wyżynie w Gizie – w pradolinie Nilu, w Kairze, kilkanaście kilometrów od Gizy, rzeźbiono w podobnych, wapiennych ostańcach, bardziej ambitne monumenty. Creative Commons Autor: Cornell University Library 3. Kair, Egipt. Zdjęcie archiwalne. Widoczne przerzeźbienia (gładzonych wyrzeźbień pierwotnych) mozaiką imitującą kamienie.
1. Sant'Agata dè Goti, Benevento, Włochy. 2007 r. Gigantyczna ściana zniwelowana i wyrzeźbiona w litej skale w motywy architektoniczne. Niewyskrobane pozostałości skalne na ścianie i charakter wyrzeźbień wskazują na epokę miękkich skał. Uważa się, że miasto zostało „zbudowane” w średniowieczu. Creative Commons Autor: krisdecurtis 2. Pitigliano, Włochy. Bazalt. Neolityczne miasto wyrzeźbione w litej skale, ok. 2600–2400 p.n.e. Niewyskrobane pozostałości skalne na gigantycznej ścianie i charakter wyrzeźbień wskazują na neolit. Uważa się, że miasto zostało „zbudowane” w średniowieczu. 3. Pitigliano, Włochy. Neolityczne miasto wyrzeźbione w litej skale, ok. 2600–2400 p.n.e. Na zdjęciu widoczne jest rzeźbienie ściany bazaltowej, poprzez usuwanie, zeskrobywanie litej, naturalnej skały. Ściana na pierwszym planie została przerzeźbiona mozaiką imitującą kamienie i bloki skalne. 4. Santo Domingo, Meksyk. 2007 r. Neolityczne miasto wyrzeźbione w monolitycznej skale bazaltowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Znajomość żelaza była zbyteczna do tego rodzaju wyrzeźbień. Creative Commons Autor: bradleyolin
W Petrze, w Jordanii znajdują się kolosalne rzeźby skalne, wykonane bez użytecznego celu, prawdopodobnie dla przyjemności. Skały piaskowe. Największe rzeźby dochodzą do 50 m wysokości. Uważa się, że rzeźby skalne w Petrze wymagały usunięcia kilku milionów ton skalnego urobku. Monumenty wykonane zostały w podobnym czasie, co Piramida Cheopsa w Egipcie. Tysiące kolosalnych wyrzeźbień w skałach, w epoce miękkich skał, znajdujemy niemal na całym świecie. Ilustrują nam one, z jaką niesamowitą łatwością wyskrobywano, szlifowano i rzeźbiono twarde skały.
1. Petra. Kolosalne rzeźby architektoniczne, wykonane w naturalnej skale piaskowej, ok. 2600–2500 p.n.e. Uważa się, że monumeny w Petrze zostały „wykute” w skale, w I-II w. n.e. Creative Commons Autor: Byron and Tamara 2. Chazne, Petra. 2005. Monument mierzy 40 m wysokości i 27 m szerokości. Creative Commons Autor: Byron and Tamara 3. Chazne, Petra. Zdjęcie archiwalne. Celowe oszpecenia monumentu w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e. Dobudowując kolumnę i przekształcając wizerunek monumentu – nieodpowiedzialna renowacja oszpeciła, niezmiernie istotny, pierwotny charakter wyrzeźbień. Zaszpachlowanie rzekomych ubytków skały na kolumnach, jest również niedopuszczalne. Niezmiernie ważnym jest przecież pierwotny charakter wyrzeźbień. 4. Deir, Petra. Monument mierzy 45 m wys. i 50 m szer. Pusta komora wejściowa ma wymiary 12,5 x 10 m. Wysokość wejścia: 8 m. Creative Commons
1. Sun City. Południowa Afryka. Skała bazaltowa. Niewyskrobane pozostałości skalne z okresu gładzonego dowodzą, że architektoniczne monumenty kamienne rzeźbiono bezpośrednio w litej, naturalnej skale. Ściana po lewej stronie zdjęcia, została przerzeźbiona mozaiką imitującą kamienie, ok. 2500–2400 p.n.e. 2. Sun City. Południowa Afryka. 2009 r. Neolit. Architektoniczne struktury rzeźbiono bezpośrednio w litej skale. Creative Commons Autor: garybembridge 3. Mihintale, Sri Lanka. Granitowa rzeźba skalna. Wszystkie monumenty neolityczne, na całym świecie, były rzeźbione w podobny sposób – w litej skale. 4. Rodos, Grecja. 2008 r. Neolit. Okres gładzony i okres zniszczeń (imitacja kamieni). Niedokończone rzeźby w litej skale. Creative Commons Autor: sopues 5. Cyrena, Libia. 2007 r. Monumenty rzeźbione w skalnym zboczu wyraźnie dla zabawy. Źródła podają, że Cyrena została założona między rokiem 675 a 650 p.n.e. Creative Commons Autor: Sebastià Giralt
1. Amfiteatr w Al-Dżamm, Tunezja. Neolityczny monument wyrzeźbiony w wapiennym ostańcu. Ogromne pozostałości naturalnej skały, zalegające w górnych fragmentach monumentu świadczą, że monument został wyrzeźbiony z dużego wzniesienia skalnego – a nie „zbudowany”. Wpisane na Listę Świat. Dziedzictwa Kult. i Przyr. UNESCO. Obwód monumentu o kształcie elipsy: 427 m, długość 149 m i szerokość 124 m, wys.: do 36 m. Uważa się, że amfiteatr został „zbudowany” w latach 230–238 n.e., przez starożytnych Rzymian. 2. Amfiteatr w Al-Dżamm ewidentnie jest rzeźbą w monolitycznej skale, a nie „budowlą”. Bloków skalnych nie ma. Na zdjęciu (2006 r.), widoczne są fragmenty litej skały, które nie doczekały się wyrzeźbienia w motywy architektoniczne. Creative Commons Autor: gorik 3. Amfiteatr w Al-Dżamm. 2006 r. Niedokończona rzeźba łuków i delikatnie zamarkowane obrysy imitujące bloki skalne ujawniają, że monument jest kolosalną rzeźbą skalną – a nie „budowlą”. Creative Commons Autor: gorik I Amfiteatr w Dżamm 4. Teatr Marcellusa, Rzym. 2007 r. Bazalt. Najpierw, w pierwotnym okresie gładzonym, monolityczną skałę obrabiano „z grubsza”, nadając jej określone kształty architektoniczne. Następnie, także w okresie gładzonym, monument rzeźbiono wręcz perfekcyjnie. Uważa się, że Teatr Marcellusa „zbudowali” starożytni Rzymianie w I w. p.n.e. Creative Commons Autor: Francesca Tronchin 5. Teatr Marcellusa, Rzym. Creative Commons Autor: larryhalff
1. Teatr Marcellusa, Rzym. Niedokończona rzeźba łuków w monolitycznej skale bazaltowej. Creative Commons Autor: sas17 2. Zamek w Edynburgu, Szkocja. Wielkie bryły niewyskrobanych pozostałości skalnych zalegają w wielu częściach zamku, także na jego szczytowych, dachowych fragmentach. Dowodzi to, że zamek został wyrzeźbiony w skalnej górze, w dużym (ok. 80 m wys.), ostańcu bazaltowym, a nie „zbudowany” z bloków skalnych, głazów lub kamieni. 3. Zamek w Edynburgu. Nie są to mury, lecz ściany wyrzeźbione w litej, monolitycznej skale, które ok. 2500–2400 lat p.n.e. zostały wymozaikowane w imitację bloków skalnych, głazów i kamieni. Wielkie bryły niezeskrobanych pozostałości skalnych zalegają na ścianie po lewej stronie. Świadczy to m.in., że zamek nie jest murowany i nie został zbudowany, lecz wyskrobany i wyrzeźbiony w skalnej, bazaltowej górze. Creative Commons Autor: andrew_j_w 4. Zamek w Edynburgu nie został zbudowany na skale, lecz wyrzeźbiony w skale. Wielkie bryły niezeskrobanych pozostałości skalnych, zalegają w bardzo wielu miejscach wewnątrz zamku. Dowodzi to, że zamek nie jest murowany i nie został „zbudowany”, lecz wyskrobany i wyrzeźbiony w skalnej górze. Gdyby monument został zbudowany z kamieni, to tego rodzaju wielkie, naturalne, bazaltowe skały nigdy nie pojawiłyby się wewnątrz monumentu.
1.
2.
3.
4.
5.
1. 2. Mont Sant Michel, Normandia, Francja. Neolityczny zamek wyrzeźbiony w monolitycznej skale ostańca. Zamek rzeźbiono poprzez usuwanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Niezliczone ślady wewnątrz i na zewnątrz zamku ujawniają, że nie został on „zbudowany”, lecz wyrzeźbiony w naturalnej górze skalnej. 1. Creative Commons Autor: LucaLu 2. Creative Commons Autor: ♣ ℓ u m i è r e ♣ 3. St-Gildas, Bretania, Francja. Dom ewidentnie wyrzeźbiony w naturalnej skale – a nie „zbudowany”. 4. Machu Picchu, Peru. Pozostałości niewyskrobanego granitowego materiału skalnego z wnętrza struktury. Wybieranie granitu było dziecinnie łatwe. Usuwanie materiału skalnego odbywało się (na całym świecie) najczęściej przez zeskrobywanie, dłubanie i ścieranie. Rzadziej, lub być może nigdy, przez kucie. Creative Commons Autor: Traveling Lao 3. Zamek Sintra (Castelo dos Mouros) Portugalia. 2006 r. Neolityczny zamek wyrzeźbiony w granitowej skale. Podobne wyrzeźbienia, jak w Machu Picchu. Niewyskrobany fragment naturalnej skały, zalegający na schodach i „murze”, ujawnia że zamek nie został „zbudowany” z kamieni, lecz wyrzeźbiony w naturalnej skale. W skale, wyrzeźbionej pierwotnie na gładko, następują wyrzeźbienia mozaiki imitującej głazy i kamienie. Uważa się, że zamek został „zbudowany” w IX–X w. Creative Commons Autor: Tony Moorey
Tallinn, Estonia. Bazalt. Neolityczny zamek. Niezeskrobane pozostałości skalne, zalegające wysoko na ścianach zamku dowodzą, że zamek został wyrzeźbiony w monolitycznej skale, a nie „zbudowany”. I Tallinn I Tallinn
I Zamek w Jestrebi, Czechy. Niedokończona rzeźba wieży. Neolit. Skała piaskowa.
* * *