Home

Neolitycznych monumentów nie budowano z kamieni, lecz rzeźbiono bezpośrednio w litej skale. Rzeźbienie monumentów neolitycznych, odbywało się poprzez usuwanie, zeskrobywanie materiału kamiennego, aż do uzyskania pożądanego kształtu. Rzucające się w oczy podobieństwa wyrzeźbień wielu monumentów kamiennych, widoczne na całym świecie, jednoznacznie wskazują na podobny czas, w którym musiały zostać wykonane. Wszystkie rzeźby skalne, wymienione na stronie, zostały wykonane ok. 2600–2200 p.n.e.

Złoty okres gładzony i okres zniszczeń

Złoty, boski okres gładzony był zapewne interpretowany jako czas wielkiej przychylności bogów, którzy zmiękczyli wszystkie kamienie na świecie, umożliwiając ludziom rzeźbienie pałaców, zamków, domów i mieszkań wprost w skałach – bez potrzeby uciążliwego ich budowania.

Okres zniszczeń. Interpretacja ludzi Europy, Egiptu i reszty świata była prawdopodobnie jednoznaczna: oto bogowie ukarali ludzi za grzechy i uniemożliwili im wykończenie wspaniałych pałaców, zamków i domów, które pozwolili im dotychczas wyrzeźbić w skałach. Mało tego – bogowie kazali ludziom to wszystko zniszczyć. Ludzie przystąpili więc do niszczenia, w obawie kolejnego gniewu bogów. Od około 2500 lat p.n.e. zaczyna się oszpecanie i niszczenie, niemal wszystkich neolitycznych monumentów na świecie, rzeźbą imitującą bloki skalne, głazy i kamienie. Zniszczenia rzadko były wykonywane chaotycznie. Najczęściej wykonywano je planowo. Monumentów nie niszczono całkowicie, lecz przeważnie częściowo – tak aby bogowie widzieli, który obiekt i jak został zniszczony. Gdyby np. cały posąg zniszczono kompletnie, to bogowie nie wiedzieliby, co zostało zniszczone i cała praca nie miałaby sensu. W ten sposób, znakomita większość neolitycznych monumentów, rozsianych po całym świecie, ocalała i zachowała się w dobrym na ogół stanie.
 

Okres gładzony – okres trwający ok. 3200–2500 p.n.e. Tę datę otrzymujemy na podstawie badań naczyń z twardych skał w Egipcie, które były ręcznie obrabiane kamiennymi rylcami, od ok. 3200 lat p.n.e, do 2500 lat p.n.e. Natomiast monumenty rzeźbione w monolitycznych skałach, zaczynają powstawać od ok. 2600 lat p.n.e. i kończą się ok. 2500 lat p.n.e. Datę tę otrzymujemy na podstawie datowania Piramidy Cheopsa, Chefrena i innych piramid w Egipcie. Księżyc wchodzi na orbitę geostacjonarną ok. 2600 lat p.n.e. Około 2600 lat p.n.e. skały zmiękły na tyle, że z łatwością można było rzeźbić monumenty w monolitycznych skałach jak np. piramidy, zamki, katedry i obeliski. Wszystkie monumenty neolityczne były pierwotnie (ok. 2600–2500 p.n.e.), rzeźbione w monolitycznych skałach „na gładko”, tzn. niejako normalnie.  Rzeźby gładzone. Chociaż rzeźby gładzone pojawiają się ok. 3200 lat p.n.e., wraz z pierwszymi naczyniami z twardych kamieni, to okres rzeźbienia monumentów w monolitycznych skałach, przypada na lata ok. 2600–2500 lat p.n.e.

Okres zniszczeń. Okres trwający ok. 2500–2400 lat p.n.e. Około 2500 p.n.e. skały stały się jeszcze bardziej miękkie – tak bardzo, że niemożliwa stała się obróbka kamienia w sposób gładzony, normalny. Okres ten wyróżnia się tym, że na dotychczasowych monumentach pojawiają się wyrzeźbienia, mające najczęściej charakter niszczący lub oszpecający. Niezliczone monumenty okresu rzeźb gładzonych, były niszczone lub oszpecane nowymi, charakterystycznymi wyrzeźbieniami, imitującymi bloki skalne, głazy i kamienie.

Przerzeźbienia okresu zniszczeń. Są to wyrzeźbienia w litej skale, wykonane najczęściej na gładzonych monumentach z okresu ok. 2600–2500 p.n.e. – imitujące bloki skalne, głazy lub kamienie. Wyrzeźbienia te, charakterystyczne dla epoki miękkich skał, zaczęły pojawiać się od około 2500 lat p.n.e., i skończyły się ok. 2400 p.n.e. Przerzeźbienia okresu zniszczeń, do złudzenia przypominają mury, ściany, domy, ruiny zabudowań mieszkalnych, lub inne struktury kamienne „zbudowane” z poszczególnych bloków skalnych, głazów lub kamieni.

Właściwości skał w okresie zniszczeń (ok. 2500–2400 lat p.n.e.)

Okres przesilenia grawitacyjnego, kiedy Księżyc znajdował się na orbicie geostacjonarnej, skończył się (ok. 2400 lat p.n.e.), prawdopodobnie nagle, niejako „z dnia na dzień”. Wyglądało to tak, jakby Księżyc wyrwał się z ogromnego, grawitacyjnego uścisku Ziemi i ulatywał powoli na coraz dalszą orbitę. Na ziemię opadła ogromna zawiesina pary wodnej i pyłów, utrzymujących się w powietrzu. Ukazało się Słońce, którego nie było widać od stuleci. Skały stawały się stopniowo coraz twardsze, aż ok. 2200 lat p.n.e. nastąpiło przerwanie wszystkich prac związanych z obróbką kamienia na całym świecie. Łatwe obrabianie skał stało się już na zawsze niemożliwe. Na taki przebieg wydarzeń wskazuje charakter niedokończonych, przerwanych prac kamieniarskich, w końcowej fazie epoki miękkich skał, widoczny na całym niemal świecie.

Od około 2500 lat p.n.e. zaczyna się niszczące, na ogół, przerzeźbianie, niemal wszystkich neolitycznych monumentów na świecie, rzeźbą imitującą bloki skalne, głazy lub kamienie. Niemal wszystkie monumenty neolityczne na świecie, pozostały wyrzeźbione tymi dwoma sposobami – rzeźbą gładzoną i rzeźbą okresu zniszczeń. Charakter wyrzeźbień monumentów skalnych, widoczny na całym świecie, jednoznacznie wskazuje na podobny czas, w którym musiały zostać wykonane.

Rzeźby gładzone. Chociaż rzeźby gładzone pojawiają się ok. 3200 lat p.n.e., wraz z pierwszymi naczyniami z twardych kamieni, to okres kolosalnych rzeźb architektonicznych i innych, przypada na lata ok. 2600–2500 lat p.n.e.

Rzeźby okresu zniszczeń. Są to wyrzeźbienia wykonane najczęściej na gładzonych, często kolosalnych, rzeźbach z okresu ok. 2600–2500 p.n.e. – imitujące bloki skalne, głazy lub kamienie. Wyrzeźbienia te, charakterystyczne dla epoki miękkich skał, zaczęły pojawiać się od około 2500 lat p.n.e., i skończyły się ok. 2400 p.n.e. Rzeźby okresu zniszczeń do złudzenia przypominają mury, domy, ruiny zabudowań mieszkalnych, lub inne struktury kamienne „zbudowane” z poszczególnych bloków skalnych, głazów lub kamieni.

Wyrzeźbienia skalne w okresie zniszczeń, są niewątpliwie najbardziej zagadkowymi i niesamowitymi wyrzeźbieniami w epoce miękkich skał. Przez cały okres zniszczeń, ok. 2500–2400 lat p.n.e. nie można było wyrzeźbić w skale, powiedzmy metrowej wysokości sylwetki człowieka, ponieważ nie można było w żaden sposób gładzić obrabianej skały – skały stały się zbyt miękkie, kruche, niejako plastyczne. Tego rodzaju sytuacja uniemożliwiała dotychczasowe normalne rzeźbienie skał. Rzeźbą okresu zniszczeń, nie można już było wykonać motywów przedstawiających ludzi, zwierzęta czy kwiaty, stąd wyrzeźbienia niszczące, przypominają najczęściej mury, murowane struktury architektoniczne, lub ruiny zabudowań mieszkalnych.

Doprawdy trudno dociec, co działo się z obrabianymi skałami podczas rzeźbienia w okresie zniszczeń. W okresie tym, trudno było jakimkolwiek rylcem kamiennym uzyskać gładką powierzchnię obrabianej skały ponieważ skała stała się zbyt krucha.Rylec, celt, „szedł” nierówno, „wibrował” i niejako skakał po kruszącej się skale na wszystkie strony. Po przyłożeniu kamiennego, miedzianego lub brązowego rylca do obrabianej skały następowało prawdopodobnie duże iskrzenie i niejakie „odpryskiwanie” obrabianej skały, powodujące charakterytyczną rzeźbę okresu zniszczeń. Późne wyrzeźbienia okresu zniszczeń, ok. 2400 lat p.n.e., wyglądają tak, jakby skała zostawała skrzemieniona, spieczona, lub topiła się podczas obróbki.

Wiele fragmentów, zazwyczaj pięknych gładzonych rzeźb skalnych, zostało oszpeconych rzeźbą okresu zniszczeń, imitującą bloki skalne, głazy lub kamienie. Wraz z nastaniem okresu zniszczeń, nastąpiło ogólnoświatowe niszczenie i oszpecanie rzeźb gładzonych. Normalna obróbka skał stała się niemożliwa, ponieważ obrabiana skała stawała się zbyt krucha i miękka.

Wyrzeźbienia okresu zniszczeń, są to wyrzeźbienia w litej skale, wykonywane najczęściej na poprzednich rzeźbach gładzonych – charakterystyczne tylko dla neolitu. Wyrzeźbienia te do złudzenia przypominają mury, domy, ruiny zabudowań mieszkalnych, lub inne struktury kamienne „zbudowane” z poszczególnych głazów lub kamieni.

Okres gładzony i okres zniszczeń

Ponieważ bogowie kazali ludziom zniszczyć to, co dotychczas zostało wyrzeźbione w skałach, nastąpiły ogólnoświatowe, celowe oszpecenia monumentów, wykonane w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e.

1.  2.  3.   4.   5.   6.

1. Petra, Jordania. 2008 r. Skała piaskowa. Creative Commons Autor: synnwang   2. Pompeje, Włochy. Ulica wyrzeźbiona w litej skale bazaltowej. Piękne wyrzeźbienia gładzone, ok. 2600–2500 p.n.e., zostały zniszczone przerzeźbieniami imitującymi kamienie, ok. 2500–2400 p.n.e. Nie są to typowe ruiny, lecz celowe zniszczenia w epoce miękkich skał. Niemal wszystkie, pięknie wyrzeźbione ściany bazaltowych ulic w Pompejach, zostały celowo oszpecone mozaikami imitującymi bloki, głazy, kamienie lub cegły. Creative Commons Autor: CFuga   3. Gordes, Francja. 2007 r. Neolityczna ulica wydrążona w litej skale wapiennej. Widoczny fragmenty ściany domu z pierwotnego okresu gadzonego i następujące przerzeźbienia z okresu zniszczeń, imitujące kamienie i bloki. Powierzchnia ulicy została wyrzeźbiona (w okresie zniszczeń) w mozaikę imitującą bruk. Creative Commons Autor: Eric of Absurdity   4. Santoryn, Grecja. 2007 r. Bazalt (?). Pierwotna, gładzona rzeźba zamku zostawała usuwana przerzeźbieniami imitującymi kamienie. Creative Commons Autor: Klearchos Kapoutsis   5. Jazd, Iran. 2006 r. Okres gładzony i okres zniszczeń. Uważa się, że historia miasta zaczęła się ok. 3000 lat temu. Creative Commons Autor: My soul in pixel.   6. Sakkara, Egipt. Rzeźby wykonane w monolitycznych skałach wapiennych, zostały oszpecone–przerzeźbione, w okresie zniszczeń, mozaiką imitującą kamienie, ok. 2500–2400 p.n.e. Creative Commons Autor: joepyrek  

1.   2.   3.   4.   5.   6.

1. Zamek w Spytkowicach, powiat wadowicki, Polska. 2009 r. Neolityczny zamek wyrzeźbiony w monolitycznej skale, celowo oszpecony imitacją kamieni i cegieł. Uważa się, że zamek został „zbudowany” w XVI w. Creative Commons Autor: Małopolski Instytut Kultury   2. Zamek Vianden, Luksemburg. Neolityczny zamek, wyrzeźbiony pierwotnie na gładko, został celowo oszpecony rzeźbą imitującą kamienie.  3. Pompeje, Włochy. Bazalt. Tysiące struktur neolitycznych wyrzeźbionych pierwotnie na gładko, zostało celowo oszpeconych późniejszą mozaiką imitującą kamienie i cegły.  4. Piramida Quetzalcoatla (Pierzastego Węża), Teotihuacan, Meksyk. 2006 r. Pierwotna rzeźba gładzona celowo zniszczona mozaiką imitującą kamienie. Uważa się, że Teotihuacan zostało „zbudowane” ok. 200–100 lat p.n.e. Creative Commons Autor: Daquella manera   5. Pompeje, Włochy. Bazalt. Pierwotna rzeźba gładzona celowo zniszczona mozaiką imitującą kamienie. Creative Commons Autor: Koramchad   6. Herkulanum, Włochy. Rzeźba gładzona zniszczona mozaiką imitującą kamienie. Wyrzeźbienia w monolitycznej skale bazaltowej.  

1.  2.   3.   4.  5.   6.  

1. Kazimierz Dolny, Polska. 2009 r. Skała wapienna. Okres gładzony i okres zniszczeń. Niedokończone przerzeźbianie pierwotnej, gładzonej rzeźby domu, rzeźbą imitującą kamienie. Creative Commons Autor: mirmurr.blogspot.com   2. Gubbio, Umbria, Włochy. 2006. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale, ok. 2600–2500 p.n.e. Fasada monumentu reprezentuje dwa okresy epoki miękkich skał: okres gładzony (2600–2500 p.n.e.), i okres zniszczeń, (2500–2400 p.n.e.). Rzeźba gładzona została celowo zniszczona rzeźbą imitującą kamienie. Widoczna jasna rzeźba, imitująca cegły. Creative Commons Autor: ho visto nina volare   3. Peru. Ulica wydrążona i wyrzeźbiona (bez znajomości żelaza) w naturalnej skale (2600–2500 p.n.e.). Ściany wyrzeźbione pierwotnie na gładko, zostały celowo oszpecone przerzeźbieniami imitującymi kamienie, ok. 2500–2400 p.n.e. Powierzchnia drogi została przerzeźbiona mozaiką imitującą bruk – także w okresie zniszczeń.  4. Via Mercanti, Turyn, Włochy. 2006 r. Pierwotna rzeźba gładzona została celowo przerzeźbiona w okresie zniszczeń, mozaiką imitującą kamienie i cegły. Creative Commons Autor: pietroizzo   5. Mauzoleum Hadriana, Rzym. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale bazaltowej, ok. 2600–2400 p.n.e. Widoczne dwa okresy epoki miękkich skał – okres gładzony i okres zniszczeń. Ściany monumentu, oszpecone rzeźbą imitującą kamienie i cegły. Creative Commons Autor: Søren Hugger Møller   6. Zamek w Turku, Finlandia. 2008 r. Bazalt. Pierwotna rzeźba gładzona zamku została częściowo przerzeźbiona rzeźbą imitującą kamienie. Creative Commons Autor:  hsivonen

1.      2.     3.     4.

1. Piramida Słońca, Teotihuacan, Meksyk. Monument wykonany w monolitycznej skale bazaltowej, ok. 2600–2200 p.n.e. Niezliczone „plastry skalne”, będące pozostałościami po rzeźbie gładzonej, znajdują się w Mieście Bogów, niemal na każdym kroku. Świadczą one, że piramidy nie zostały tu „zbudowane”, lecz wyrzeźbione w monolitycznych skałach. Foto: Pozostałości rzeźby gładzonej zniszczonej mozaiką imitującą kamienie.  2. Teotihuacan. W ten właśnie gładzony sposób, został pierwotnie wyrzeźbiony cały kompleks piramid w Teotihuacan. Później rzeźba gładzona została niszczona mozaiką imitującą kamienie. Creative Commons Autor: ConceptJunkie   3. Teotihuacan. 2008. Pierwotna rzeźba gładzona celowo zniszczona mozaiką imitującą kamienie, ok 2500–2400 p.n.e. Creative Commons Autor: Jami Dwyer   4. Piramida Pierzastego Węża (Quetzalcoatla), Teotihuacan, Meksyk. 2008 r. Okres gładzony i okres zniszczeń. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale bazaltowej, ok. 2600–2500 p.n.e. Później, w okresie zniszczeń, (2500–2400 p.n.e.), duże fragmenty piramidy przerzeźbiono mozaiką imitującą kamienie. Na fotografii dość wyraźnie widoczne są przerzeźbienia pierwotnej rzeźby gładzonej – rzeźbą imitującą kamienie. Creative Commons Autor: akseabird   < Yagul, Oaxaca, Meksyk. Zniszczenia rzeźby gładzonej – rzeźbą imitującą kamienie.

1.     2.     3.     4.

1. Rzymska Łaźnia w Shahba, Syria. Dwa okresy epoki miękkich skał – okres gładzony i okres zniszczeń. Bazaltowy monument oszpecony rzeźbą schyłkową, imitującą małe kamienie, pod koniec okresu zniszczeń, ok. 2400 p.n.e. Creative Commons Autor: pengler   2. Fasil Ghebbi, Gonder, Etiopia. Granit. Pierwotnie (2600–2500 p.n.e.), wszystkie zamki w Gonder były wyrzeźbione w monolitycznych skałach na gładko. Następnie (2500–2400 p.n.e.), w okresie zniszczeń, zamki zostawały przerzeźbiane mozaiką imitującą bloki skalne, głazy, kamienie lub cegły. Kompleks zamków został w 1979 r. wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Uważa się, że zamki zostały „zbudowane”, począwszy od 1580 roku. Creative Commons Autor: Marc Veraart   3. Zamek w Gonder. 2008. Zamek wyrzeźbiony w monolitycznej skale granitowej. Rzeźba gładzona i oszpecenia rzeźbą imitującą kamienie. Creative Commons Autor: sameffron   4. Pałac Heroda, Masada, Izrael. Okres gładzony i okres zniszczeń. Creative Commons Autor: Mr. Imperial

1.    2.    3.    4.

1. Zamek w Edynburgu, Szkocja. Monument został wyrzeźbiony w wysokiej (ok. 80 m), bazaltowej górze. Po lewej stronie – pierwotna rzeźba gładzonych motywów architektonicznych. Po prawej stronie – mozaika imitująca kamienie, wyrzeźbiona w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e.  2. San Juan Capistrano, Kalifornia, USA. 2007 r. Okres gładzony i okres zniszczeń. Przeźbienia imitujące kamienie i ogólny charakter wyrzeźbień w monolitycznej skale, wskazują na neolit. Creative Commons Autor: the sun hums   3. San Juan Capistrano, Kalifornia, USA. Creative Commons Autor: sgrace   4. Madera. Skała bazaltowa. Okres gładzony i okres zniszczeń. Wyrzeźbione w litej skale piękne kanały wodne – tzw. levadas – należą do najwspanialszych dzieł epoki miękkich skał. Wszystkich levadas jest ok. 200, zaś łączna ich długość wynosi ok. 2000 km! Gdyby nie było epoki miękkich skał, to tego rodzaju kanały byłyby niemożliwe do wykonania w średniowieczu i starożytności. Uważa się, że levadas wykonali pierwsi osadnicy na wyspie, poczynając od 1420 roku – co w świetle naszych rozważań, wydaje się mało prawdopodobne, ponieważ niwelacja twardej, bazaltowej skały, w XV w, nie była możliwa na tak ogromną skalę. Creative Commons Autor: Eric @ Flickr  

1.

1. Zamek w Dębnie k. Tarnowa, Polska. 2009 r. Na ścianie zamku widoczne są dwa okresy epoki miękkich skał: okres gładzony i okres zniszczeń. Pierwotna, gładzona rzeźba zamku zostawała usuwana – w okresie zniszczeń – rzeźbą imitującą kamienie i cegły. Cztery neolityczne znaki miernicze wzmacniają przypuszczenie, że monument został wyrzeźbiony w monolitycznej skale, ok. 2600–2400 p.n.e. Creative Commons Autor: Małopolski Instytut Kultury   < Zamek Myśliwski (Wieża Odyniec), na wzgórzu Joanny, Polska. 2009 r. Na ścianie zamku widoczne są dwa okresy epoki miękkich skał: okres gładzony i okres zniszczeń. Pierwotna, gładzona rzeźba zamku zostawała usuwana – w okresie zniszczeń – rzeźbą imitującą kamienie i cegły. Cztery neolityczne znaki miernicze wzmacniają przypuszczenie, że monument został wyrzeźbiony w monolitycznej skale, ok. 2600–2400 p.n.e.

1.        2.        3.         4.    

1. Obeliski w Stambule, Turcja. Rzeźby w monolitycznych skałach wykonane ok, 2600–2400 p.n.e. Na pierwszym planie znajduje się obelisk oszpecony, w okresie zniszczeń, rzeźbą imitującą kamienie (32 m wysokości), zaś ok. 100 m od niego znajduje się tzw. Obelisk Tutmozisa III, piękny obelisk, który ocalał od destruktywnego szaleństwa okresu zniszczeń. Obelisk mierzy 25,6 m łącznie z piedestałem. 2. Obelisk Tutmozisa III na Hipodromie w Stambule. Cztery kostki, na których stoi obelisk, zostały wyrzeźbione (i zabarwione) wraz z piedestałem i obeliskiem w tej samej, monolitycznej skale.  3. 4. Guanajuato, Meksyk. Bazalt. Dwa obeliski sprzed 4500 lat, wyrzeźbione w monolitycznej skale. Charakter wyrzeźbień wskazuje na dwa okresy epoki miękkich skał, na okres gładzony i okres zniszczeń (imitacją kamieni i imitacją cegieł). Creative Commons Autor: Scott Clark  

1.   2.

1. Zacatecas, Meksyk. Okres gładzony i okres zniszczeń. Creative Commons Autor: tetrabrain   2. Colonia del Sacramento, Urugwaj. 2008 r. Dom wyrzeźbiony w monolitycznej skale bazaltowej. Charakter wyrzeźbień wskazuje na dwa okresy epoki miękkich skał – na okres gładzony i okres zniszczeń (imitacją kamieni i imitacją cegieł). Creative Commons Autor: Woodward Chile

1.    2.    3.   

1. Świątynia Rzymska (Diany), Evora, Portugalia. 2007 r. Monument wyrzeźbiony w monolitycznej skale granitowej, ok. 2600–2500 p.n.e. Czyżby wysokie kolumny wznosiły się na fundamencie z małych kamieni lub gruzu? Nic podobnego. Pierwotnie, ściany „fundamentów” były wyrzeźbione na gładko, zaś później wyrzeźbiono w nich mozaikę imitującą bloki skalne, głazy i kamienie. Całość została wyrzeźbiona w naturalnej skale, a więc rzeczywistych fundamentów tu nie ma. Uważa się, że „budowla” pochodzi z czasów rzymskich, z II wieku n.e., co wydaje się mało prawdopodobne.  2. Świątynia Rzymska (Diany), Evora, Portugalia. Granit. Pierwotna rzeźba gładzona celowo zniszczona mozaiką imitującą kamienie, ok 2500–2400 p.n.e. Creative Commons Autor: Fr Antunes   3. Piramida w Casa Blanca, Salwador. 2007 r. Bazalt. Rzeźba gładzona, (2600–2500 p.n.e.), została zniszczona mozaiką imitującą kamienie, ok. 2500–2400 p.n.e. Creative Commons Autor: youngrobv (Rob & Ale)

Do końca okresu zniszczeń (ok. 2400 p.n.e.), mozaiki stawały się coraz drobniejsze, zaś zarysy mozajek ciągle pogłębiano – prawdopodobnie dla zabawy, dla przyjemności. Prawdopodobnie podczas kontaktu celta z obrabianym kamieniem następowało duże iskrzenie, wywołujące przyjemne efekty.

1.     2. 

1. Pagan, Birma. 2006 r. Na początku, wszystkie monumenty neolityczne były rzeźbione normalnie, „na gładko”. Później (na zdjęciu), w okresie zniszczeń, ok. 2500–2400 p.n.e., niemal wszystkie monumenty na świecie oszpecano przerzeźbieniami imitującymi bloki skalne, kamienie lub cegły. Creative Commons Autor: ctsnow   2. Forum Romanum, Rzym. Skała bazaltowa. Wielkie bryły mozaiki schyłkowej, znajdujemy pośród monumentów neolitycznych niemal na całym świecie.  

1.   2.   3.    4.

1. Forum Romanum, Rzym. Okres gładzony i okres zniszczeń. Na pierwszym planie rzeźba schyłkowa imitującą małe kamienie. Po prawej – Świątynia Kastora. Creative Commons Autor: Gaspa   2. San Nicola in Carcere, Rzym. 2005 r. Okres gładzony i okres zniszczeń. Strona północna. Monument wykonany w litej, monolitycznej skale bazaltowej ok. 2600–2400 p.n.e. Widoczna niedokończona rzeźba kolumn w monumencie, częściowo oszpeconym rzeźbą imitującą cegły. Między kolumnami widoczne oszpecenia rzeźbą schyłkową. Creative Commons Autor: antmoose   3. Yagala, Sierra Leone, (zachodnia Afryka). Pod koniec okresu zniszczeń, rzeźbiono mozaiką schyłkową, nie tylko w strukturach architektonicznych, lecz nawet w naturalnych skałach. Prawdopodobnie dla zabawy, dla przyjemności. Creative Commons Autor: gbaku   4. Grobowiec Cecylii Metellii przy drodze Appijskiej (Via Appia), Rzym. 2006. Bazaltowa rzeźba skalna, ok. 2600–2400 p.n.e. Okres gładzony i okres zniszczeń. Czyżby monument wznosił się na fundamencie z gruzu? Nic podobnego, neolityczny monument został brutalnie oszpecony rzeźbą schyłkową. Piękne wyrzeźbienia gładzone, oszpecano w okresie zniszczeń, wszędzie na świecie, i w tym samym okresie, ok. 2500–2400 p.n.e. Uważa się, że grobowiec zbudowano w czasach rzymskich. Creative Commons Autor: Allie_Caulfield